متغیرهای تحقیق7
روش آماری7
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات7
فصل چهارم1
1-4. مقدمه2
2-4. مشخصات عمومی پاسخگویان:2
4-2-1. جنسیت پاسخگویان2
4-2-2. سن پاسخگویان3
4-3. نتیجه سنجش متغیرهای تحقیق4
1-4-3. نتیجه سنجش متغیر مستقل تحقیق: میزان باورهای غیر منطقی دانشجویان4
2-4-3. نتیجه سنجش متغیر وابسته تحقیق: میزان رضایت زناشویی دانشجویان5
4-4. تحلیل اطلاعات: نتیجه سنجش فرضیه ها:6
2-4-4: آزمون فرضیه ی دوم پژوهش:7
3-4-4: آزمون فرضیه ی سوم پژوهش:8
4-4-4: آزمون فرضیه ی چهارم پژوهش:9
5-4-4: آزمون فرضیه ی پنجم پژوهش:10
فصل پنجم1
مقدمه2

خلاصه ی نتایج تحقیق3
بحث در نتایج فرضیه های تحقیق3
پیشنهادات تحقیق5
محدودیت های پژوهش5
منابع و مآخذ1
منابع فارسی2
منبع اینترنتی http://WWW.magiran.com4
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 1-4 : توزیع فراوانی جنسیت پاسخگویان 79
جدول 2-4 : توصیف اطلاعات مربوط به سن پاسخگویان 79
جدول 3-4 : توزیع فراوانی میزان باورهای غیرمنطقی پاسخگویان 80
جدول 4-4 : توزیع فراوانی میزان رضایت زناشویی پاسخگویان 81
جدول 5-4 : سنجش میزان ارتباط بین باورهای غیرمنطقی و رضایت زناشویی دانشجویان 82
جدول 6-4 : سنجش میزان ارتباط بین باورهای غیرمنطقی و سن دانشجویان 83
جدول 7-4 : سنجش میزان ارتباط بین رضایت زناشویی و سن دانشجویان 84
جدول 8-4 : سنجش تفاوت میزان تفکرغیرمنطقی دانشجویان زن و مرد 86
جدول 9-4 : سنجش تفاوت میزان رضایت زناشویی زن و مرد 87
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار 1-4 : درصد فراوانی جنسیت پاسخگویان 79
نمودار 2-4 : درصد فراوانی سن پاسخگویان80
نمودار 3-4 : درصد فراوانی میزان باورهای غیرمنطقی پاسخگویان 81
نمودار 4-4 : درصد فراوانی میزان رضایت زناشویی پاسخگویان 82
چکیده ی تحقیق:
این پژوهش با عنوان «بررسی رابطه باورهای غیرمنطقی بر رضایت زناشویی دانشجویان متاهل رشته روانشناسی دانشگاه پیام نور واحد ملایر درسال تحصیلی 94-1393» با اهداف کلی فوق وبا 5 هدف جزئی انجام شده است. روش آن توصیفی از نوع زمینه ای می باشد. جامعه ی آماری تحقیق شامل دانشجویان متأهل رشته ی روانشناسی دانشگاه پیام نور واحد ملایر در سال تحصیلی 94-1393 می باشند که در مجموع 239 نفر هستند.از بین این افراد با استفاده از شیوه نمونه گیری تصادفی ساده تعداد100 نفر به عنوان نمونه های آماری انتخاب گردیدند. حجم نمونه ای این تحقیق با استفاده از جدول برآورد حجم نمونه ی کرجسی و مورگان مشخص شده است. ابزار گردآوری اطلاعات نیز پرسش نامه های استاندارد تفکر غیرمنطقی جونز با 40سوال دوگزینه ای است.کلیه اطلاعات و یافته های تحقیق توسط نرم افزار SPSS آنالیز وتجزیه وتحلیل شده است. آزمون های بکاربرده شده در این تحقیق، آزمون های همبستگی پیرسون و t-test گروه های مستقل می باشد.
نتیجه ی سنجش فرضیه ها به شرح زیر می باشد :
بین باورهای غیر منطقی و رضایت زناشویی دانشجویان رابطه معنادار وجود دارد.
2-بین تفکر غیر منطقی وسن دانشجویان رابطه معنادار وجود دارد.
3-بین رضایت زناشویی وسن دانشجویان رابطه معنادار وجود دارد.
4-بین میزان تفکر غیرمنطقی دانشجویان زن ومرد تفاوت معنادار وجود ندارد.
5- بین میزان رضایت زناشویی دانشجویان زن و مرد تفاوت معناداری وجود ندارد.
کلید واژه ها :
«تفکرغیرمنطقی، رضایت زناشویی»
فصل اول
مقدمه
بیان مسأله
اهمیت و ضرورت تحقیق
اهداف تحقیق
فرضیه های تحقیق

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

تعاریف مفهومی وعملیاتیاصطلاحات
مقدمه
برای دستیابی به حقایق، آدمی فطرتا کنجکاو آفریده شده و تمایلات طبیعی او بر آن است که هرچه بیشتر بتواند حقایق را کشف و رابطه ها را معلوم و مشخص نماید، زیرا انسان برای پاسخ دادن به امیال فطری خود همیشه به تحقیق مبادرت ورزیده یعنی در واقع پژوهش را می توان کوشش های سازمان یافته و منظمی در نظر داشت که پژوهشگر را در دستیابی به حقایق و روشن نمودن حقایق یک موضوع یاری می نماید (زارعی، 1388، ص 2).
آلبرت الیس1 گروهی از باورهای غیر منطقی را مسبب مشکلات رفتاری می داند. وی متوسل شدن به این عقاید را زمینه ی اضطراب می داند. آلپورت2 یکی از نخستین روانشناسانی بود که توجه خود را به شخصیت سالم معطوف داشت. از نطر وی افراد سالم در سطح معقول وآگاه عمل می کنند، از قید وبند های گذشته آزادند واز نیروهایی که آنها را هدایت می کند کاملا آگاه اند و میتوانند بر آنها چیره شوند(میلانی فر،1386،ص26).
رضایت زناشویی،انطباق بین وضعیتی که مورد انتظار است می باشد. گبق این تعریف رضایت زناشویی وقتی وجود دارد که وضعیت موجود فرد در روابط زناشویی با وضعیت مورد انتظار فرد منطبق باشد. خانه ای که آرامشگاه است، مناسب ترین سکوی اعتلای وجود است و همسری که آرامش بخش است و مطلوب ترین همدل و همراه می باشد. آرامش خاطر و آسایش روان همسران زمانی به شایستگی فراهم می گردد که ارتباط متقابل ایشان بر پایه محبت، عطوفت، مهربانی و گذشت استوار باشد.
بنابراین سلامت وسعادت جامعه به سلامت و پویایی نظام خانواده وابسته است وسلامت وتعادل وتعالی نظام خانواده نیز به کیفیت روابط زن و شوهر، والدین و فرزندان بستگی دارد
(عیسایی، 1387ص 3).
همچنان که الیس اشاره کرد تفکر منطقی بقای فرد را تضمین میکند. در این راستا مسأله اصلی واساسی آن است که پژوهشگر بتواند میزان تأثیر تفکرات غیر منطقی را و جهت رشد تفکر منطقی که باعث سلامت و رشد شخصیت جامعه می شود، و نیز افزایش رضایت زناشویی دانشجویان گامی هر چند کوچک بردارد.
در پژوهش حاضر که موضوع آن بر اساس علاقه و تجارب شخصی انتخاب شده است، میزان تأثیر تفکر غیر منطقی بر رضایت زناشویی دانشجویان متأهل رشته روانشناسی دانشگاه پیام نور واحد ملایر مورد سنجش قرار می دهد.
بیان مسأله
باتوجه به اینکه باورهای غیرمنطقی، ریشه در اوهام و تخیلات دارد وحتی باعث بروز اختلالات رفتاری می گردد، بنابراین دانستن میزان تفکرات غیرمنطقی دانشجویان جهت برنامه ریزی زندگی بهینه ی آنان بسیار ضروری می رسد(خراسانی،1389، ص4)در پژوهش دیگری تحت عنوان «بررسی میزان تأثیر تفکر غیرمنطقی بر رضایت زناشویی در بین معلمان متأهل شهر تهران» نتایج بدست آمده دال برآن است که بین زنان و مردان متأهل در زمینه ی تفکر غیرمنطقی (توقع تایید از دیگران، انتظار بالا از خود داشتن، سرزنش کردن خود و واکنش با درماندگی، اجتناب از مشکل، درماندگی برای تغییرکمال گرائی) تفاوت معنی داری مشاهده شده است و در سایر باورها تفاوت معنی داری وجود ندارد (فرح بخش، 1386، ص4).
آنچه از دیرباز سهمی از تلاش های فکری اندیشمندان، فیلسوفان، جامعه شناسان و روان شناسان را به خود اختصاص داده، تحقیق و تفحص در مقوله ارزش هاست. گذشت قرون و سال ها نه تنها از اوج واعتبار چنین حوزه ای نکاسته، بلکه با توجه به الزام های خاص خود بر اهمیت آن افزوده است. اکنون در آستانه ی قرن بیست ویکم، انسان مضطرب، افسرده و بحران زده بیش از هر زمان دیگری خود را درگیر سوال های اساسی در این باره می یابد. تحقیقات انجام شده حاصل پیدایش بسیاری از ناسازگاری ها و نا به هنجاری های روانی را تضادهای ارزشی و عدم استقرار یک نظام ارزشی سازمان یافته در فرد می دانند.
بنابراین می توان به این نکته تاکید کرد که ارزش های اساسی بنای یکپارچگی شخصیت سالمند. در حقیقت ارزش ها سازمان دهنده ی اصلی اعمال و رفتارهای شخصیت رشد یافته به شمار می روند و سلامت روان بی تردید محصول چنین شخصیتی است (زارعی، 1388، ص5).
رضایت یک متغیر نگرشی است وبنابراین یک خصوصیت فردی زناشویی محسوب می شود طبق این تعریف فوق رضایت زناشویی در واقع نگرشی مثبت ولذت بخش است که زن وشوهر از جنبه های مختلف روابط زناشویی خود دارند ونارضایتی زناشویی در واقع نگرشی منفی و ناخشنودی از جنبه های مختلف زناشویی است رضایت فرد از رابطه زناشویی و موجب رضایت وی از خانواده شده و رضایت خانواده در حکم رضایت از زندگی به طور کلی می باشد.
سه زمینه ی کلی رضایت مندی وجود دارد که با یکدیگر تداخل داشته و وابسته به یکدیگراند عبارتند از رضایت افراد از ازدواجشان، رضایت از زندگی خانوادگی و رضایت از زندگی به طور کلی و اما پسرو دختری که با یکدیگر ازدواج می کنند، در حقیقت تولد تازه ای می یابند و در اقیانوس تازه ای وارد می شوند که یا باید کارآموزی وتجربه قبل کسب کرده و یا دارای هوش و فراستی باشنند که بتوانند خود را با جرز و مد دریا هماهنگ نموده، همچون مرغان و ماهیان با آن سازگارشوند وگرنه عمری کوتاه و پر مشقت دارند و بزودی در گرداب های غرق و هلاک می شوند (عیسایی،1387، ص 4).
دین مقدس اسلام که برای راهنمایی و تأمین سلامت بشر، نازل گشته و تمام ابعاد وجودی اورا در تمام مراحل زندگیش رعایت کرده است. دختر وپسری که می خواهند در آینده، پدر و مادر خانواده و رکن اجتماع انسانی باشند، در این وادی خطرناک بدون راهنما رها نکرده، بلکه با کمال لطف و عنایت، دست ایشان را گرفته و قدم به قدم رهبری و راهنمایی نموده و آنان را از خطرات طوفان ها و گرداب ها بر حذر داشته است.
سلیمانیان به نقل از هاپکینز3 رضایتمندی زناشویی را چنین تعریف می کند : «احساسات عینی از خشنودی رضایت و نیت تجربه شده توسط زن یا شوهر موقعی که همه جنبه های ازدواجشان را در نظر می گیرند» (سلیمانیان، 1383، ص42).
در پژوهش حاضر قصد داریم به این مسأله بپردازیم که :
1. میزان تفکر غیر منطقی دانشجویان متأهل رشته روانشناسی دانشگاه پیام نور ملایر چقدر است؟
2.میزان رضایت زناشویی دانشجویان چقدر است؟
3.چه ارتباطی بین تفکرات غیرمنطقی و رضایت مندی زناشویی دانشجویان وجود دارد؟
ضرورت و اهمیت تحقیق
امروزه در جوامع بشری سیستم آموزش و پرورش سعی برآن دارد که باور منطقی را از همان ابتدای کار تعلیم و تربیت نهادینه نماید، زیرا تفاوت اساسی تفکر منطقی با دیگر انواع تفکر در این است که تفکرمنطقی به وسیله ی هدف کنترل وهدایت می شود (شینگ،1374 ).
همچنان که الیس معتقد است باور منطقی یقای فرد را حفظ می کند و اهداف یا ارزش های فردرا برای یک زندگی لذت بخش و خوشایند مشخص می نماید بنابراین اعمال ما و چگونگی آن بستگی به نوع باور و چگونگی تفکر ما دارد (رابرت،1370، ترجمه؛ فیروزبخت،1377).
تقویت باورها و افکار منطقی بخشی از مسئولیت نظام هر جامعه در فراهم آوردن محتوای دانشی است که از آن طریق، این مسئولیت محقق می گردد. کمک به زوجین دانشجو و تبدیل آنان به زوجینی با رضایت زناشویی بالا به معنای کمک به آنان در تشخیص و استنباط قواعد و معیارهای ارزشیابی است وتحقق این امر نیازمند محتوای مناسب است بنابراین از آنجا که دیدگاه نویسندگان و محققان تربیتی متفکران منطقی اصولا از صفات و خصوصیاتی چون شکاک بودن، انصاف، روشن فکری و احترام به دلایل و شواهد عقلی، اهمیت به درستی و روشنی مطلب، احترام به نظریات گوناگون وپذیرش دیدگاه های معقول و معتبر جدید برخوردارند یک برنامه آموزشی و درسی خوب و اساسی باید بر رشد و تقویت چنین صفاتی به یک ویژگی ضروری تأکید داشته باشد (خراسانی،1389، ص6).
برنر4 (1371) می گوید:« طرز فکر انسان ها است که رفتار احساسی آنان را نیز شکل می دهد ودر نتیجه احوالات انسان نتیجه تفکرات او می باشد».
با توجه به نتایج پژوهش های انجام شده در زمینه ی تفکر منطقی و ارتباط آن با ابعاد وجودی انسان و پیشرفت او در زمینه های مختلف زندگی می توان با بررسی میزان تفکر غیر منطقی در جامعه به راه حل های امیدوار کننده ای که تفکر بر حقایق عینی باشد نه ذهنی، دست یافت و در نتیجه به آنان کمک نمود که خیلی زود بتوانند اهداف خود را مشخص کنند و از تعارضات شخصی و محیطی بکاهند وآشفتگی درون خود را به حداقل برسانند (الیس،1989،ترجمه فیروزبخت،1387).
رضایتمندی زناشویی را نمی توان صرفا براساس فشارهای روانی بیرونی تبیین کرد؛زیرا تمامی ازدواج ها دست کم با چند فشار روانی مواجه هستند. در بسیاری از خانواده ها فقر، تعداد فرزندان وبیماری وجود داشته، اما در عین حال موفق هستند. در بسیاری از ازدواج هایی که هیچ کدام از این موارد در آن ها وجود نداشته، به شکست منتهی شده است. تفاوت ازدواج های شادکام وناشاد را حداقل تا حدودی می بایست در پرتو شیوه ای تبیین کرد که طرفین به فشار روانی پاسخ می دهند و با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند (سلیمانیان،1383، ص 41).
نتایج این تحقیق در زمینه ی کمک به دانشجویان متأهل و یا مجرد در شرف ازدواج کمک می کندتا با اسنفاده از این نتایج به یک زندگی ایده آل و خوب دست یابند یعنی با این تفکر و اندیشه که تفکرات غیرمنطقی می تواند بر زندگی زناشویی و رضایت آنان از زندگی تأثیر بسزایی دارد، نسبت به زندگی زناشویی خود دیدی مثبت تر پیدا کنند. همچنین به مسئولین محترم کمک می کند تا در زمینه برنامه ریزی برای دانشجویان متأهل و در شرف ازدواج، سلامت خانواده و جامعه را افزایش دهند.
اهداف تحقیق
الف- هدف کلی :
«بررسی رابطه باورهای غیر منطقی بر رضایت زناشویی دانشجویان متأهل
رشته ی روانشناسی دانشگاه پیام نور واحد ملایر در سال تحصیلی 94-1393»
ب – اهداف جزئی :
بررسی میزان باورهای غیرمنطقی دانشجویان متأهل.
– بررسی میزان رضایت زناشویی دانشجویان متأهل.
– بررسی تأثیر باورهای غیرمنطقی بر رضایت زناشویی دانشجویان.
– سنجش تفاوت باورهای غیرمنطقی دانشجویان زن و مرد.
– سنجش تفاوت رضایت زناشویی دانشجویان زن و مرد.
– بررسی رابطه بین باورهای غیرمنطقی دانشجویان با سن آن ها.
– بررسی رابطه بین رضایت زناشویی دانشجویان با سن آن ها.
فرضیه های تحقیق
1. باور های غیرمنطقی بر رضایت زناشویی دانشجویان متأهل تأثیر دارد.
2. بین باورهای غیرمنطقی دانشجویان با سن آنان رابطه معنادار وجود دارد.
3. میزان رضایت زناشویی دانشجویان با سن آنان رابطه معنادار وجود دارد.
4. باورهای غیرمنطقی دانشجویان زن و مرد با هم تفاوت دارد.
5. میزان رضایت زناشویی دانشجویان زن و مرد با هم تفاوت دارد.
تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها
الف – تعاریف مفهومی :
باورهای غیرمنطقی: ازنظر الیس (1971) به مجموعه افکار و اعتقادات قلبی افراد که خارج از چارچوب منطق و پذیرش عقلایی باشد، باور غیرمنطقی گفته می شود(زارعی،1389، ص 14).
رضایت زناشویی : رضایت زناشویی عبارتست ازاحساسات عینیاز خشنودی، رضایت و لذت تجربه شده توسط زن یا شوهر در موقعی که همه ی جنبه های ازدواجشان را در نظر می گیرند(الیس،1989، به نقل از سلیمانیان،1383).
ب – تعاریف عملیاتی :
باورهای غیرمنطقی : نمره ای است که فرد در مقیاس «پرسشنامه باورهای غیرمنطقی جونز5» بدست می آورد. در این تحقیق عبارتست از نمراتی که دانشجویان پس از پر کردن پرسشنامه 40 سوالی باورهای غیرمنطقی جونز، در این رابطه کسب می کنند.این پرسشنامه به صورت طیف دو درجه ای بلی وخیر می باشد.
رضایت زناشویی : عبارتست از نمراتی که پاسخگویان از «پرسشنامه رضایت زناشویی اینریچ6» کسب می کنند. سوالات این پرسشنامه در طیف پنج درجه ای از (کاملا مخالف تا کاملا موافق ) نمره گذاری شده اند، به عبارت دیگر رضایت از رابطه صمیمانه بین زن و مرد، همراه با هماهنگی نقش ها و رسیدن به درجه ای از هماهنگی و همدلی متقابل است. در این حالت، زن و شوهر احساس خشنودی وتجربه لذت در زندگی مشترک دارند که نمرات بر اساس مقیاس فاصله ای سنجیده می شود. حداقل نمره ی این آزمون صفر و حداکثر آن 235 می باشد.
فصل دوم
مقدمه
ادبیات تحقیق
مبحث اول : تفکر غیرمنطقی
مبحث دوم : رضایت زناشویی
پیشینه ی تحقیق
مقدمه
در روانشناسی شناخت اعتقاد بر این است که تفکر و به مفهوم وسیع تر شناخت، نقش اساسی و مهمی در چگونگی بروز رفتار فرد ایفا می کند. همچنان که نظریه عقلانی – عاطفی – رفتاری آلبرت الیس انواع باورهای غیرمنطقی را به عنوان عامل اصلی مشکلات انسان معرفی می کند (معتمدین و عبادی، 1386، ص 19).
الیس معتقد است ناراحتی ها واضطراب های هر فرد زاییده ی افکار غیر عقلانی اوست. این گونه باورها در برخورد با حوادث و محرک های خارجی پیامدهای عاطفی همچون ترس، اضطراب، خشم، گناه، غم و اندوه، خصومت وافسردگی ایجاد می کند (شفیع آبادی وناصری،1386، ص 24).
زندگی زناشویی باید دارای مجموعه ای از اهداف انسانی و مقدس باشد که در سایه آن هم ارضای غریزه صورت گیرد وهم مسأله بقای نوع و طهارت آن کاملا مطرح باشد و هم کمال و سعادت و آرامش آدمی در سایه مودتی خالصانه تأمین گردد. این ها هدف هایی هستند که اسلام آن را توصیه کرده و واستار آن است که زندگی توأم با چنین اهدافی، به خصوص از آن بابت که همراه با انجام وظیفه دینی بر حکم و فرمان الهی است، سبب خوشبختی زندگی و افزایش برکت است (عیسایی، 1387، ص14).
در این فصل از تحقیق ابتدا به ادبیات تحقیق شامل دو مبحث باورهای غیرمنطقی و رضایت زناشویی پرداخته شده و تعاریف ومفاهیم و نظریه های مرتبط با آن پرداخته شده، و پس از آن پیشینه تحقیق (خلاصه نتیجه تحقیقات پژوهشگران ایرانی و خارجی در زمینه موضوع تحقیق) آورده شده است.
بخش اول : ادبیات تحقیق
مبحث اول : باورهای غیرمنطقی
مفهوم تفکر در رویکرد ساختارگرایی پیاژه : مراحل رشد باور در نظریه پیاژه را برزانسکی (1978) به صورت دقیقی به این شرح توصیف کرده است : «بنا بر نظریه پیاژه ی تفکر عبارت از عمل دوزخی شده است. هر فردی در آغاز به عملی دست می زند، مثلا وقتی کسی تشنه است به سوی ظرف آب می رود تا از آن بنوشد و موقعی که فرد فکر می کند آنچه در عمل رخ داده است به صورت پوشیده ای به ذهن او راه می یابد، بنابراین باور یاتفکر همان عملی است که درونی می شود».
در نظر پیاژه، تفکر مستقیم حقیقی دارای جنبه عملیاتی است وشامل عمل درونی شده است که برگشت پذیری دارد یعنی فرد می تواند عملیاتی را که واقعا اتفاق افتاده است در ذهن خود نیاورد.نوع عملیاتی که فرد قادر است بکار گیرد، اساس نامگذاری مراحل رشد تفکر در نظریه پیاژه است (شفیع آبادی و ناصری، 1386، ص 25).
عملیات حسی – حرکتی چیزهایی است که در عمل و نه در ذهن، رخ داده است. پیش عملیات مربوط به فرایند درونی کردن است که هنوز یک جانبه است و قابلیت بازگشت پذیری ندارد.عملیات عینی عبارت است از عمل های درونی که قابلیت بازگشت پذیری دارد اما شامل رفتارهای عینی است. عملیات صوری منحصر به انتقال عینی واقعیت نیست بلکه عملکردهای انتزاعی ذهن مربوط است که مستقل از واقعیت است (همدانی،1390، ص16).
تفکرصورییک نوع تفکر مبتنی بر قضیه منطقی است. فلاول (1985)، اینهلدر و پیاژه(1985)می نویسند: «هنگامی که بیان کلامی جایگزین امور عینی می شود، نوع تازه ای از تفکر، یعنی منطق مبتنی بر قضیه بر منطق مبتنی بر دسته بندی و مناسبات متناسب با این امور عینی غالب می گردد. همین ویژگی است که می تواند نوجوان را به سمتی هدایت کند که بتواند ناهماهنگی هاو خطاهای افکار خود را کشف کند و به دریافت های تازه ای درباره مسائل و مفاهیم دور و نزدیکبرسد. به تدریج که سن نظام و جوان بالا می رود، او خود را نظاره کننده شکل گیری و ایجاد افکارخویش میبیند، شکل گیری هویت او نیز، همراه با تغییر و اصلاح اندیشه هایش، سرعت بیشتریمی گیرد و درباره ی کلی ترین مفاهیم (خداوند، جهان هستی، فلسفه زندگی،تاریخ و جامعه انسانی)نیز قضاوت های تازه بدست می آورد» (شفیع آبادی و ناصری، 1386، ص26).
مفهوم باورهای غیرمنطقی
گروهی از درمانگران که به درمانگران شناختی معروفند، بر باورهای اشتباه آلوده و یا ادراک های غلطی که افراد درباره منابع مشکلات خویش دارند، تأکید می ورزند. کلی (1995)، الیس(1962)، سینگر (1974)، رایعی (1975)، بک (1976) و میشن بام (1977) از درمانگران مشهور این رویکرد درمانی هستند. در واقع آی وی و مورگان (1993) نظریه پردازان فوق را جزء روانشناسان نیروی دوم دانسته و آنها را تحت دو زیر گروه معرفی می کنند که عبارتند از :
1.شناخت گرایان رفتاری، با اساس رفتاری
2. شناخت گرایان رفتاری، با اساس شناختی (همان منبع).
شناخت گرایان رفتاری با اساس رفتاری شناخت گرایان رفتاری همچون ارکینیر و میشن بام شدیدا معتقد به ایده پیشرفت و ایمان به علم برای حل مشکلات بشر هستند، اما ریشه فطریات زیر گروه دوم یعنی شناخت گرایان رفتاری با اساس شناختی در نظریه اپیکتنوس فیلسوف رواقی است، اما ریشه ی نظریات زیرگروه دوم یعنی شناخت گرایان رفتاری با اساس شناختی در نظریه پردازان گروه دوم کوشش می کنند که ایده های افراد درباره جهان را با عمل در جهان درهم ادغام کنند. درمان منطقی هیجانی الیس شناخت درمانی
بک و واقعیت درمانی گلاسر از پیشگامان این رویکرد تلقی می شود. هرسه این ها بر اهمیت دو هدف در مشاوره و روان درمانی تأکید می ورزیدند :
1- بررسی اینکه مراجعان درباره خودشان و جهان چگونه فکر می کنند و در صورت لزوم کمک کردن به آن ها شناخت های خود را دگرگون سازند.
2- مطمئن شدن از اینکه مراجعان بر روی این شناخت ها به واسطه عمل در زندگی روزمره کار می کنند. بنابراین اصطلاح شناخت گرایان رفتاری به آن ها اطلاق می شود. ردپای جهان بینی که در آن تفکر و ایده های مربوط به جهان نقش مرکزی را دارند، فراتر از رواقیون به افلاطون وبه فلسفه ایده آلیسم برمی گردد. فلاسفه ایده آلیسم تأکید دارند که ایده ای درباره اشیاء و امور مطرح می شود.
بک می گوید : «اگر قصد ما نگرش جامع به مفهوم شناخت درمانگری باشد، می توان چنین ادعا نمود که شناخت درمانگری مرکب از چند تکنیک درمانی است که هدف تمامی این تکنیک ها تغییر شناخت های کلامی و شناخت های تصوری مراجع و همچنین تغییر باورها و نگرش هایی است که مبنای این شناخت ها می باشند» (زارعی،1389، ص19).
بنابرعقیده وی، شناخت درمانگری روشی قانونمند، محدود از نظر زمان، مستقیم و فعال است که به منظور مداوای پاره ای از اختلالات روانی (مانند افسردگی، اضطراب، هراس ها و غیره)بکار گرفته می شود (زارعی،1389، ص16).
تعریف بک از شناخت درمانگری بر مبنای این اندیشه نظری استوار است که هیجان و رفتارهر انسان تا حد زیادی تحت تأثیر نوع دنیایی است که او در ذهن خود ساخته است و راهبردهای شناختی و رفتاری گوناگون که در شناخت درمانی در دسترس اند با این هدف بکار گرفته می شوند که برداشت های غلط و پیش فرض های ناسازگار خاص مراجع را دقیقا مشخص کرده و روش های شناختی بر ارائه تجارب یادگیری بسیار اختصاصی متکی هستند که بدین منظور طراحی شده اند که به مراجع بیاموزند که :
الف : افکار (باورها) غیر ارادی و منفی خود را زیر نظر بگیرد.
ب : ارتباط موجود میان شناخت، هیجان و رفتار را بشناسد.
ج : دلائل علیه تفسیرها و ارزیابی های نادرست خود را وارسی کند.
د : برای شناخت ها یا افکار جانبدارانه خود تفسیرهایی را در نظر بگیرد که بیشتر
مقرون به واقعیت باشد و بیاموزند تا آن باور نادرست خود را که او را مستعد به انحراف کشاندن تجربه اش می کند طرح و اصلاح کند.
الیس معتقد است که درمانگر باید بتواند مراجعان خویش را متقاعد سازد که مشکلات آن ها بیش از هر چیز نتیجه ادراکات اشتباه آمیز و اندیشه های غیرمنطقی آنان است. در روش وی کوشش می شود که مراجع توانایی ادراک واقع بینانه کسب نماید و اندیشه خویش را دوباره سازمان دهد تا آنکه علت اصلی مشکلات شخصی او از میان برود.
در روش الیس، مراجعان از غیرمنطقی بودن کلمات که در اثر تکرار اندیشه های منطقی مراجعان از غیرمنطقی بودن کلمات که در اثر تکرار اندیشه درونی شده اند آگاه می گردند و به آن ها آموزش داده می شود تا درباره حوادث، نگرشی منطقی پیدا کند. طرز تلقی و اندیشه های منطقی مراجعان باعث کاهش باورهای منفی و رفتار سازش نایافته آنان می شود (همان منبع).
روش منطقی درمان منطقی – هیجانی که به وسیله آلبرت الیس پیشنهاد گردیده است، از جمله جنبش های نوین در روان درمانی شناخته شده است. الیس معتقد است مراجعان با شدت و نیروی تلقین به خویش را از طریق گفتگوها و بیانات غیرمنطقی با خود ادامه می دهند و بدین ترتیب آشفتگی های خود را حفظ می کنند. بنابراین حمله ی شدید بر این جهان بینی در آغاز توسط درمانگر و سرانجام توسط خود مراجع، برای مبارزه با آن ها مناسب خواهد بود. معمولا در این روش تعبیر و تفسیر صورت می گیرد و آن زمانی است که مراجع دچار سوء تعبیرهایی است و تعبیر وتفسیر از طریق مواجه سازی و سوال های سقراطی که منتهی به راهنمایی مرجع، کشف خویشتن و مورد سوال قرار دادن افکار خود می شود، صورت می گیرد (شفیع آبادی و ناصری،1383، ص 28).
مبنای اجتماعی : الیس می پذیرد که انسان موجودی اجتماعی است و زندگی و زندگی در اجتماع برای او لازم است. او معتقد است که انسان باید در اجتماع مطابق انتظارات خود و دیگران رفتار کند ونباید بیش از حد خود مدار و خودبین باشد و زیاد بر سبقت جویی تکیه نکند. به عقیده او انسان باید تا حدی از آن خصوصیتی برخوردار باشد که آدلر آن را علاقه اجتماعی و ارتباط هم نوع می داند. اما از طرف دیگر معتقد است که پافشاری بر نگرش دیگران نسبت به خود و جلوه دادن آن به صورت نیازی مبرم حالتی مرضی و مخرب نفس است. به نظر وی اینکه دیگران نسبت به ما نظرات خوبی داشته باشند مطلوب است. اما ما نباید هستی و وجود خود را در گرو نگرش مثبت دیگران نسبت به خود بدانیم.
به عقییده الیس بلوغ عاطفی و سلامت روانی، ایجاد تعادل مطلوب است میان اهمیت دادن و اهمیت افراطی دادن به داشتن روابط متقابل مناسب از جانب فرد (زارعی،1389، ص 17).
مبنای روان شناختی :به عقیده الیس انسان از بعد روان شناختی خواهان عشق، محبت، توجه و مراقبت و ارضایء آرزوهای خویشتن است و از مورد تنفر واقع شدن، بی توجهی وناکامی دوری می جوید.
به طور خلاصه در نظر الیس درباره شخصیت انسان ها تا حد زیادی خود موجد پریشانی و اختلالات روانی خود هستند. انسان با استعداد وآمادگی مشخص برای مضطرب شدن متولد می شود.
وتحت تأثیر عوامل فرهنگی و شرطی شدن اجتماعی ابن آمادگی را تقویت می کند. در عین حال انسان این توانایی قابل ملاحظه را هم دارد که به کمک تفکر و اندیشه از اضطراب و آشفتگی خود جلوگیری کند. بنابراین اگر چنانچه با مشکل افرادی که نیاز به کمک ویاری دارند به شیوه ای فعال و جهت دهنده آموزگار منشانه و فلسفی روبه رو شدیم در اکثر موارد آن ها از باور انحرافی و رفتار و هیجانات نامناسب خود دست بر خواهند داشت و به تغییرات اساسی و چشمگیری در عقاید بیماری زای خود دست خواهند زد و نتیجتا بهبود خواهند یافت (همان منبع).
ماهیت انسان : الیس فرضیات متعددی درباره ی ماهیت انسان دارد. به طور خلاصه این فرضیات را چنین مطرح می کند :
1- انسان بخاطر اینکه انسان است دارای محدودیت هایی فیزیکی یا روانی است که ممکن است تا حدودی بر آن فائق آید اما بسیار بعید است که بتواند از محدوده ی بشری بودن خود فراتر رفته و به حالات برتری از هوشیاری یا وجود دست یابد.
2- هدف اصلی زندگی برای اغلب انسان ها، بقا و زندگی نسبتا سعادتمند است.
3- خوشبختی یک انتخاب اعتباری است. اما انتخاب اهداف بلند مدت به نظر عاقلانه تر از انتخاب اهداف کوتاه مدت است.
4- رفتار انسان تا حدودی براحساس نیروهای بیولوژیکی و اجتماعی تعیین و مشخص می شوند(همان منبع ).
مفاهیم بنیادی نظریه الیس
بررسی مفاهیم بنیادی در نظریه منطقی – هیجانی الیس تحت سه مقوله زیر دسته بندی شده که هر یک به اختصار شرح داده می شود :
نظریه شخصیت : نظریه منطقی – هیجانی معتقد است که یک فرد بر احساس تمایلات، آرزو ها و رجحان های شخصی خود رشد می کند. بنابراین هر انسانی، متفاوت از دیگری است. اما از طرف دیگر ما انسان ها به مفدار زیادی در بسیاری از موارد شبیه به یکدیگر هستیم. ما همه می خوریم، میخوابیم، حرکت می کنیم و بزرگ می شویم. الیس از سه دیدگاه فیزیولوژیک، اجتماعی، روان شناختی به شخصیت می نگرد و در هر یک از این سه بعد نظریات خاص درباره شخصیت ارائه می دهد(همان منبع).
1- مبنای فیزیولوژیک : الیس معتقد است که انسان ذاتا تمیلات بیولوژیک استثنایی و نیرومندی برای تفکر و عمل به شیوه خاص دارد که این شیوه تفکر ممکن است در جهت منطقی یا غیرمنطقی باشد. او جهت تفکر و عمل فرد را تابع محیط خانواده و فرهنگی می دادند که فرد در آن رشد می یابند. او انسان را از نظر بیولوژیک عمدتا موجودی می داند که در جهت تخریب نفس و ارتکاب امور بد گام برمی دارد و آمادگی ذاتی شدیدی برای باور غیرمنطقی و غیرعقلانی دارد.
الیس انسان را موجودی می داند که ذاتا تمایل مفرطی به سهل انگاری در تغییر رفتار خویش دارد. به عقیده وی انسان مایل است که وابستگی خود را به بسیاری از اسطوره ها، تعصبات خانوادگی، سیاسی، فرهنگی و جو اجتماعی که از دوران اول زندگی آموخته است حفظ کند.خواست ها و ترجیحات شخصی را به صورت مبرم جلوه دهد و مراقبت و احتیاطی افراطی در امور خویش داشته باشد.
به عقیده الیس تمایل ذاتی ونامطلوب هر انسان احساس نیاز مفرط است به اینکه خود را برتر از دیگران و صاحب همه مهارت ها بداند.
توسل به نظریات بدبینانه و احمقانه پرداختن به تفکرات آرزومندانه، توقع خوبی و خوش رفتاری مداوم از دیگران و محکوم کردن خود در مواردی که ضعیف عمل می کند و تمایل عمیقی به زودرنجی و برآشفتگی عاطفی از دیگران تمایلات نامطلوب انسان ها هستند.
از نظر الیس اگر انسان به این تمایلات طبیعی و در عین حال غیرسالم خود نرسد، خودش، دیگرانو دنیای خارج را مورد مذمت و نکوهش قرار می دهد (الیس وپاترسن،1973، ترجمه؛ شفیع آبادی و ناصری، 1385،ص 69).
به نظر الیس انسان به قدری تحت تأثیر تعمیم ها و فلسفه های خویش قرار می گیرد و نسبت به آن ها تعصب دارد که درکش از محرک ها و تجارب بعدی به شیوه ای انحرافی و کاملا شخصی است.به عبارت دیگر الیس انسان ها را موجوداتی تلقین پذیر، آسیب پذیر، تأثیرپذیر و فریب خور تلقی می کند اما همچنین موجودی است که کنترل قابل ملاحظه ای بر افکار، احساسات و اعمال خود دارد.
ریشه مشکلات هیجانی و فرآیند درمان
در طی جلسات مصاحبه، مراجعان پریشان مرتبا اظهارات غیرمنطقی همچون «اگر از این درس قبول نشوم دنیا به آخر می رسد چون در کودکی والدینم به من ظلم کرده اند، حالا دیگر هیچ کاری برای کمک به خودم نمی توانم انجام دهم چون نمی توانم کار خوبی پیدا کنم، زندگی برایم معنی ندارد اگر کمک هزینه تحصیلی به من داده نشود کارم تمام است. و یا دلیل فقر من، غارتگری ثروتمندی است» را به کار می برند. به نظر الیس همه ی این گفته ها تا حدودی درست هستند اماوقتی که فرد شدیدا به آن ها می چسبد این نشانگر “تفکر درمانی” یا “تفکر فاجعه آمیز” یا “تفکرشکست خورده” در اوست.
اضطراب و ناسازگاری به عقیده الیس نتیجه داشتن باور و ایده های غیرمنطقی و غیرواقعی درباره خود و دنیا است. انسان اختلالات و رفتار غیرمنطقیش را از طریق بازگو کردن آن ها برای خود تداوم می بخشد و وقتی که اسیر و گرفتار باور غیرمنطقی خویش گردید خود را در حالت اضطراب، خشم، خصومت، گناه، بی ثمری، سستی، رخوت مفرط، ناتوانی در تسلط بر خویشتن و عدم آسایش و ناشادی قرار می دهد (پاترسن،1996، ترجمه: شفیع آبادی و ناصری، 1385).
صورت کلی باورهای غیرمنطقی
آلبرت الیس (1987، 1985، 1977) معتقد است که باورهای ما درباره ی رویدادها می توانندبه اندازه ی خود رویدادها منبع استرس باشند. در این مورد اگر فردی را در نظر بگیریم که از شغل خود اخراج شده در نتیجه نگران و افسرده است. از نظر منطق می توان پذیرفت که از دست دادن شغل علت همه رنج های این فرد باشد، اما الیس معتقد است که باورهای غیرمنطقی انسان در مورد از دست دادن شغل، می تواند رنج های او را تشدی کند.
اینک موقعیت را طبق دیدگاه A – B – C الیس بررسی می کنیم :
از دست دادن شغل، رویداد فعال کننده ای است (A): یعنی موجب می شود که فرد از خمودی، بی حالی و بی اعتنایی بیرون بیاید.
پیامد احتمالی از دست دادن شغل (C)، فقر و بدبختی است. اما بین رویداد فعال کننده (A) وپیامد (C) تعدادی باور (B) وجود دارد مثلا « این شغل بهترین چیزی بود که در زندگی ام داشتم»« شکست بزرگی خوردم»، «بچه هایم از گرسنگی خواهند مرد»، «هرگز چنین شغلی پیدا نخواهمکرد»، «هیچ کاری از دستم برنمی آید». این نوع باور واین نوع نگرش ها، بینوایی را تشدید می کنند، به ناتوانی فرد در تصمیم گیری برای آینده دامن میزنند و برنامه ریزی های او را از مسیر منحرف می کنند. مثلا اعتقاد به اینکه «هیچ کاری ازدستم برنمی آید»، ناتوانی را افزایش می دهد.
یا این باور که «شکست بزرگی خوردم»، نکوهش را درونی می کند و اغراق بر اساس کمال جوئیرا بوجود می آورد. « بچه هایم از گرسنگی خواهند مرد» نیز احتمالا اغراق آمیز است.البته می دانیم که همه به شیوه های بالا واکنش نشان نمی دهند، همه به نگرش های منفی متوسل نمی شوند. هستند کسانی که به قول سعدی اینگونه نیز عمل می کنند:
خدا گر ز حکمت ببندد دری ز رحمت گشاید در دیگری
در هر صورت موقعیت را می توانیم به این شکل در نظر بگیریم:
پیامد های (C) (B) باورها (A) رویداد فعال کننده اضطراب های مربوط به آینده و افسردگی، به دنبال از دست دادن شغل، رفتارهای کاملا طبیعی و قابل پیش بینی است با این همه باور کسی که شغل خود را از دست می دهد، بر این تمایل که اهمیت کار را در حد فاجعه جلوه دهد بدین وسیله اضطراب و افسردگی را تحریک کند، همراه با افزایش هیجان دربارهی از دست دادن شغل و تشدید احساسات، ناتوانی و توانایی سازگاری کم می شود.این باور ها درجه انتظار اثر بخشی فرد را پایین می آورند و توجه اورا در جهت اقدام برای حل مسائل را منحرف می کنند.
الیس اضطراب و اختلالات رفتاری را زادئیده ی طرز تفکر خیالی و بی معنی انسان می داند به همین دلیل وجود چند اعتقاد را در ذهن فرد غیرمنطقی می داند که اهمیت آن را برمیشماریم: پاترسن، 1979، الیس،1973، پاپن،1974).
1- اعتقاد به اینکه لازم وضروری است که همه ی افراد دیگر جامعه او را دوست بدارند و تعظیم وتکریمش کنند. این تصور غیرعقلانی است زیرا چنین هدفی غیرقابل دسترسی است و اگر فردی به دنبال چنین خواسته ای باشد کمتر خود رهب وبیشتر نا امن و مضطرب و ناقص نفس خویش خواهد بود. این مطلوب است که انسان مورد محبت و دوستی قرار گیرد ولی در عین حال فرد منطقی و عقلانی هیچگاه علایق و خواسته هایش را قربانی چنین هدفی نمی کند.
2- اعتقاد به اینکه لازمه ی احساس ارزشمندی وجود حداکثر لیاقت، کمال و فعالیت شدید است این تصور امکان پذیر نیست و تلاش وسواسی در راه کسب آن فرد را به اضطراب و بیماری روانی مبتلا می کند و در زندگی احساس حقارت و ناتوانی به فرد دست می دهد.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید