دانشگاه آزاد اسلامي واحد ايلام
گروه معماري
عنوان پايان ‌نامه:
موزه جنگ مهران
استاد مربوطه:
جناب آقای سعید یوسفی
دانشجو:
محمد الیاس پور
تابستان 1393
اینجانب این رساله راهر چند اندک است در مقابل دریای عظیم علم ومعرفت،
وهرچند ناقابل است جهت تقدیم به فرشتگانی چون پدر ومادر،
به پاس تشکر وقدر دانی، به پاس ايثار وازخودگذشتگيشان،
وهمچنین به پاس محبت بي دريغشان که هرگز فراموش نخواهم کرد،
تقديم به مهربان فرشتگاني میکنم که لحظات ناب باهم بودن، لذت وغرور دانستن وعظمت رسيدن را به من آموختند « پدر ومادرم »
وازخداوند بزرگ وبی همتا خود بهشت را برایشان آرزومنم.
حال لازم است تا بدينوسيله از زحمات ارزشمند،تلاشهاي بي وقفه وراهنمايي هاي حکیمانه استاد گرامی، جناب آقای مهندس یوسفی در راستاي انجام اين پایان نامه در طول يک ترم گذشته تشکر وقدر داني نمايم همچنین ازتمامی اساتیدی که در این چند ساله در دانشگاه آزاد واحد ایلام آموختن به من آنچه راکه میدانم، تشکر وقدر دانی میکنم وبرایشان آرزوی توفیق وسعادت دارم.
اقرارنامه
اينجانب محمد الیاسی
اعلام مي‌دارم که تمام فصل‌هاي مختلف اين رساله واجزاءمربوط آن برای اولین باروتوسط شخص خودم انجام پذيرفته است.
برداشت ازنوشته‌ها،اسناد،مدارک وتصاويرپژوهشگران حقيقي ياحقوقي باذکرمأخذکامل وبه شيوه تحقيق علمي صورت گرفته است. بديهي است درصورتيکه خلاف مواردفوق اثبات شودمسئولیت آن مستقیماًبه عهده اینجانب است.
بسمه تعالی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام شماره:
دانشکده فنی و مهندسی تاریخ:
پیوست:
صورتجلسه دفاع از پروژه پایانی کارشناسی پیوسته معماری
(فرم شماره 4)
جلسه دفاع از پایان نامه خانم / آقای
دانشجوی کارشناسی پیوسته معماری دانشگاه آزادایلام در تاریخ
/ / برگزار گردید. ایشان با اخذ نمره به حروف در مقطع کارشناسی پیوسته معماری دانش آموخته شدند.
استاد راهنما
هیئت داوران:



ریاست جلسه داوری:
مدیر گروه معماری:
1) این صورت جلسه در سه نسخه تنظیم گردیده است. دانشجو موظف است در هنگام ثبت نمره دو نسخه از آن را به مدیر گروه و یک نسخه را به مسئول پایان نامه ها ارائه نماید و کپی آن را نیز برای خود نگه دارد
2) ثبت نمره نهایی توسط اموزش کل تاریخ فارغ التحصیلی دانشجو می باشد. بنابرین جلسه دفاع یکی از ارکان فارغ التحصیلی دانشجو می باشد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده12
مقدمه13
فصل اول:15
تعاريف وكليات15
تعريف موزه16
تعريف لغوي موزه16
تعريف اصطلاحي موزه17
هدف نمايش17
موزه در بينش اسلامي18
شوراي بين‌المللي موزه‌ها18
انواع موزه ها18
موزه تاریخ و باستان شناسی18
موزه فضای باز19
موزه های مردم شناسی20
کاخ موزه ها20
موزه های هنری21
موزه علوم و تاریخ طبیعی21
موزه های محلی یا منطقه ای21
پارک موزه ها22
موزه های نظامی23
فصل دوم:24
بررسي نمونه هاي مشابه24
1- موزه فرش ايران25
ويژگي‌ها25
2- موزه وين26
3- موزه بریتانیا27
بخش‌های اصلی موزه بریتانیا عبارتند از28
4-موزه لوور30
فصل سوم:33
مباني نظري طرح33
تاريخچه موزه34
اهداف موزه34
وضعيت موزه ها بعد از انقلاب در ايران41
معماري موزه41
فضاهاي معماري موزه46
پشتوانه46
حجم47
فضاي واقعا عمومي48
فصل چهارم:49
بسترطرح ومطالعات سايت49
وضعيت اقتصادي50
بررسي وضعيت اقليمي استان ايلام50
آب و هوای منطقه50
پراكندگی بارش در استان ايلام53
دمای هوا در استان ايلام54
ميزان بارندگي54
روزهاي يخبندان54
بادها مسلط54
رطوبت نسبي55
ادبيات قومي استان55
صنايع دستي56
دشتها58
باد65
بادهاي محلي65
ضوابط طراحي ساختمان67
جهت ساختمان67
شكل ساختمان68
نحوه استقرار ساختمان69
رابطه فضاهاي پر و خالي69
شكل- تناسبات و محل استقرار حياط‌ها70
ويژگي بام‌ها70
شكل و محل قرارگيري ايوان‌ها70
نحوه استقرار فضاها وابسته71
ابعاد و تناسبات فضاهاي بسته72
جداره‌هاي باز72
فصل پنجم:73
استانداردها و ريز فضاها73
موازین طراحی موزه74
1- فضاي فيزيكي موزه75
2- تالار نمايش76
3- تالار ورودي77
4- نور در تالارهاي نمايش77
5- ديوارها و سقف‌پوش تالارها78
6- مراكز جانبي موزه78
7- كتابخانه و مركز اسناد79
8- انبار مخزن79
9 – كارگاه79
10- آزمايشگاه79
11- چايخانه و تريا79
12- بخش اداري، فني و تأسيسات80
13- تجهيزات فني تأسيسات موزه80
14- سيستم تهويه80
15- آسانسور و بالابر81
16- فضاهاي عمومي81
الف) ورودي و كليد81
ب) سالن انتظار81
ج) راهروها82
د) سرويس بهداشتي82
ذ) فضاي اداري82
17- صحنه82
الف) انواع صحنه‌ها83
ب) فضاي پشت و كنار صحنه83
ج) پرده صحنه83
ذ) كنترل نور و صدا84
ر) جايگاه شنوندگان84
ز) حركت در سالن‌ها84
18- گالري‌ها85
19- پاركينگ‌ها86
ضوابط و استانداردها86
الف) سيستم خنك‌كننده88
ب) سيستم‌هاي هواسازي گرم89
ج) سيستم تأمين آب گرم89
د) عايق‌بندي تأسيسات89
ه) كانال‌هاي انتقال دهنده هوا89
و) تأسيسات جانبي90
استانداردها91
گالری ها91
آمفی92
کتابخانه93
اداری94
پژوهشی94
آموزشی95
انبار95
پارکینگ95
تاسیسات96
عرصه معرفی98
عرصه اداری شامل دو حوزه مختلف می باشد100
عرصه پژوهشی101
عرصه آموزشی101
عرصه خدمات رفاهی و عمومی101
عرصه خدمات پشتیبانی102
فصل ششم:107
سیرتکوین ایده وروند طرح107
موقعیت سایت108
تحلیل سایت109
روند تکوین حجم110
فصل هفتم :113
آلبوم نقشه ها وتصاویر مربوط113
منابع و ماخذ114
چکیده
هدف اوليه از پيدايش موزه‌ها به مفهوم نوين و به روش شناخته شده امروزي ايجاد مكانهايي براي نگهداري اموال شخصي و يا ثروت‌هاي صرفاً ملي بوده است. اشتياق به گردآوري اشياء زيبا، گرانبها و كمياب و يا صرفاً غريب امري است كه ريشه در نهاد و سرشت آدمي داشته و دارد.موزه‌ها به عنوان مؤسساتي در جوامع نوين وظيفه دارند اشيائي را كه به لحاظ ارزش فرهنگي‌شان گرامي داشته مي‌شوند را نگهداري نموده و تا سرحد امكان از ويراني و زوال مصون بدارندو جمعي سازمان يافته‌اند كه از گنجينه‌هايشان در جهت اهداف فرهنگي استفاده شودهمچنین موزه ايجاد تسهيل تماس مستقيم بين فرد و شيء است خواه فرد يك كودك دبستاني باشد يا يك بزرگسال و خواه شيء با علوم طبيعي و يا يك متنوع عرشه شده در تالار تاريخچه علوم و فنون با شهر و يا يك اثر هنري.حال بي‌مناسبت نيست كه هر چند فشرده و با نگرشي الهي به موزه نگريسته و جايگاه و منزلت آن در جهان‌بيني اسلامي مورد مطالعه قرار دهيم بنابراين به قرآن روي آورده و شيوه برخورد آن را با حوادث تاريخي و آثار باقي‌مانده از پيشينيان را بررسي نمائيم. مشاهده مي‌كنيم .
مقدمه
نقش حیاتی موزه ها در جوامع بشری نقشی بدیع، ماندگار و مروج ناب ترین پدیده های فرهنگی است. موزه ها از معدود مراکز حفظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از این اشیا در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می گویند، زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می دهند.میتوان گفت که موزه مقیاس شعور و میزان عقول و درجه افهام، اصناف وآیینه ادراک گذشتگان است. مشکلات لاینحل در اینجا حل می شود وشاهدی برای معلومات تاریخی شهود ارائه می گردد
فصل اول:
تعاريف وكليات
تعريف موزه
تاكنون هيچ تعريفي تئوري جامعي براي اين كه مشخص كند موزه چگونه مكاني است ابراز نگرديده است ابتدا اين بدان معنا نيست كه هيچ‌گونه درك صحيحي از اينكه موزه چيست وجود نداشته باشد زيرا موزه‌هايي كه ساخته شده‌اند و طرح‌هايي كه به وسيله طراحان مختلف عرضه گشته‌اند هر كدام خودگوياي اين مطلب است كه موزه بدون تعريف خاصي بتواند بطور جامع در مورد كليه موزه‌ها صادق باشد مي‌تواند بوجود آيد و هر موزه‌اي شكل خاص خود را يافته و در دسترس عموم قرار گيرد.
تعريف لغوي موزه
اين واژه كه زبان لاتين و از كلمه موزن بوده و به معني مجلس فرشتگان الهام فصل، مشتق شده است. توسط گيوم و در واژه نامه‌اش به نام، فرهنگ يوناني لاتين به عنوان مكان وقف شده به فرشتگان الهام فصل و مطالعه كه در آن آدمي به مقوله‌هاي اصيل مي‌پردازد تعريف گشته است.
تعريف موزه از فرهنگ لغت عميد: مجموعه آثار باستاني، عبارتي كه آثار باستاني در آنجا نگهداري يا به معرض نمايش گزارده مي‌شود. در يونان قديم نام‌ محلي بوده كه در آنجا به مطالعه صنايع و علوم مي‌پرداختند و نيز نام تپه‌اي بوده در آتن كه در آنجا عبادتگاه و محل مخصوص براي چندين تن از خداييان خود ساخته بودند.
تعريف اصطلاحي موزه
موزه محل غيرانتفاعي است كه اهداف آموزشي داشته و به وسيله جمعي مشخص اداره مي‌شود. از جمله وظايف اصلي هر موزه جمع‌آوري و نگهداري آثار است.
هدف اوليه از پيدايش موزه‌ها به مفهوم نوين و به روش شناخته شده امروزي ايجاد مكانهايي براي نگهداري اموال شخصي و يا ثروت‌هاي صرفاً ملي بوده است. اشتياق به گردآوري اشياء زيبا، گرانبها و كمياب و يا صرفاً غريب امري است كه ريشه در نهاد و سرشت آدمي داشته و دارد.
موزه‌ها به عنوان مؤسساتي در جوامع نوين وظيفه دارند اشيائي را كه به لحاظ ارزش فرهنگي‌شان گرامي داشته مي‌شوند را نگهداري نموده و تا سرحد امكان از ويراني و زوال مصون بدارند.
موزه‌ها جمعي سازمان يافته‌اند كه از گنجينه‌هايشان در جهت اهداف فرهنگي استفاده شود.
هدف نمايش
ايجاد تسهيل تماس مستقيم بين فرد و شيء است خواه فرد يك كودك دبستاني باشد يا يك بزرگسال و خواه شيء با علوم طبيعي و يا يك متنوع عرشه شده در تالار تاريخچه علوم و فنون با شهر و يا يك اثر هنري لذا بايد در نظر داشت كه:
اولاً: موزه وسيله نمايش اشياء است نه اشياء وسيله نمايش موزه.
ثانياً: آنچه مسلم است موزه تنها وسيله ارتباطي عيني نيست بلكه هدف اساسي آن ابقاء تأثير فرهنگي و هنري و ايجاد رابطه بصري از طريق برخورد مستقيم با اشياي دو بعدي به صورت روياروي يك جهت با اشياء سه بعدي از راه برخورد چند جهت است.
موزه در بينش اسلامي
در اينجاست بي‌مناسبت نيست كه هر چند فشرده و با نگرشي الهي به موزه نگريسته و جايگاه و منزلت آن در جهان‌بيني اسلامي مورد مطالعه قرار دهيم بنابراين به قرآن روي آورده و شيوه برخورد آن را با حوادثتاريخي و آثار باقي‌مانده از پيشينيان بررسي نمائيم. مشاهده مي‌كنيم كه قرآن اين كتاب هميشه جاويد و اموزنده سرگذشت اقوام و ملل گذشته را به تكرار بازگو نموده و از آثار برجاي مانده‌شان كه خود موزه است.
شوراي بين‌المللي موزه‌ها
طبق آخرين آمار كه در اجلاس آيكوم در ملبورن اعلام شده در جهان و در حال حاضر حدود 50000 موزه مشغول فعاليت هستند. يعني بطور ميانگين در هر كشور حدود 330 موزه.
انواع موزه ها
موزه تاریخ و باستان شناسی
دید تاریخی دارند و بیانگر سلسله ها و دوره های تاریخی هستند. بیشتر این آثار بر اثر کاوش های باستان شناسی به دست آمده اند و بیانگر فرهنگ و تمدن گذشته و تلفیق کننده علم، هنر و دانش یک ملت یا یک قوم هستند. چنین موزه هایی مادر نیز نامیده می شوند.موزه ملی ایران (ایران باستان) موزه ملی” ورسای” در فرانسه و موزه تاریخ در واشنگتن از این نوع هستند
.
موزه فضای باز
با ایجاد این نوع موزه ها می توان به معرفی یافته ها و داده های مهم باستان شناسی کمک بزرگی نمود. زمانی که کاوش علمی باستان شناسی منجر به نتایج مطلوب و کشف آثار ارزشمند غیر منقول می شود و قابل انتقال به موزه ها نیست، با فراهم آوردن شرایط و امکانات لازم، مکان مورد نظر را جهت بازدید عموم مهیا می نمایند. این امر در اصطلاح به موزه فضای باز مشهور است. از جمله این موزه ها می توان به تخت جمشید در شیراز و محوطه تاریخی هگمتانه در همدان اشاره نمود.
این موزه ها در دیگر کشورها مانند چین، یونان و برخی از کشورهای اروپایی نیز معمول است. در استان خراسان محوطه تاریخی ” بندیان” در گز که دارای گچ بری های بسیار زیبایی از دوره ساسانیان است و همچنین محوطه تاریخی ” شادیاخ” نیشابور می توانند مکان مناسبی برای این امر باشند.

موزه های مردم شناسی
فرهنگ، آداب و رسوم، اعتقادات، پوشاک و سنن اجتماعی حاکم بر جامعه را نشان می دهند. موزه مردم شناسی تهران و حمام گنجعلی خان کرمان از این نوع هستند.
کاخ موزه ها
بنا یا اثر تاریخی هستند که از گذشتگان به دست ما رسیده و بیانگر وضعیت و نحوه زندگی صاحبان آن است . ممکن است در این بنا اشیای تاریخی و نیز آثار هنری از جمله نقاشی روی دیوار، کچ کاری و … وجود داشته باشد. کاخ موزه ها معمولاً در مراکز حکومتی به وجود می آیند. هدف از تأسیس این موزه ها به نمایش گذاشتن اثر و بنای تاریخی و نیز عبرت آموزی است. مجموعهکاخ های سعدآبادتهران و باغ ملک آباد مشهد از این نوع موزه ها هستند.
موزه های هنری
انواع هنرهای تجسمی وتزیینی که از زیبایی شناسی بالایی بر خوردارند را به نمایش درمی آوردند و معمولأ بازدید کنندگان زیادی نیز دارند. موزه هنرهای زیبا در تهران و موزه هنرهای تزیینی در اصفهان از این نوع هستند.
موزه علوم و تاریخ طبیعی
تجربه های علمی بر اساس شواهد و وسایل تاریخی- طبیعی را که در بر گیرنده گونه های مختلف گیاهی به ویژه جانوان است را به نمایش می گذارند. موزه تاریخ طبیعی اصفهان و موزه علوم و تاریخ طبیعی مشهد از این نوع هستند.
موزه های محلی یا منطقه ای
بیانگر و نمودار فرهنگ یک منطقه و یا یک محله ی خاص هستند و صرفأ آثار و اشیای تاریخی همان منطقه را به نمایش می گذارند.موزه شوش، تخت جمشید و موزه توس در خراسان از این نوع هستند.
موزه های سیار
برای پیشبرد سریع اهداف فرهنگی و به دلیل عدم امکانات موجود در مناطق و شهرهای محروم شکل می گیرند. این موزه ها فرهنگ های گوناگون را در مکان های مختلف در معرض دید عموم می گذارند. اگر به این نوع موزه ها توجه کافی شود، بسیار تأثیر گذار خواهند بود.
پارک موزه ها
به دلیل داشتن ابعاد گوناگون علمی و فرهنگی و جاذبه های تفریحی و آموزشی از اهمیت زیاد برخوردارند، چرا که مسایل زیستی و طبیعی را از نزدیک برای مردم به نمایش می گذارند.ویژگی مهم این موزه ها این است که عموم مردم می توانند از دیدن آنها بهره مند شوند. در ایران ایجاد پارک موزه سابقه ندارد ولی در کشورهایی مانند چین و کره شمالی مرسوم است.
مکان های فرهنگی، ملی و تاریخی چون آرامگاه فردوسی در مشهد، آرامگاه عطار و خیام در نیشابور می توانند مکان مناسبی برای این منظور باشند.
موزه های نظامی
روند تاریخی انواع سلاح های نظامی و جنگی را در معرض دید همگان قرار می دهند. این نوع اشیا شامل لباس های نظامی رزمی، اسلحه و دیگر وسایل رزمی هستند.
موزه های اندیشمندان (خانه هنرمندان)
برای ارج نهادن به هنرمندان، نویسندگان، مخترعان و مفاخر جامعه، معمولأ پس از درگذشتشان در خانه شخصیشان پدید می آید و در بر گیرنده ی وسایل شخصی، وسایل کار و آثار ایشان است . این موزه ها بیشتر در کشورهای اروپایی مرسوم است.خانه شکسپیر نویسنده مشهور انگلیسی و ادیسون مخترع برق در آمریکا از این نوع است. در ایران هم خانه بزرگ مرد موسیقی “استاد ابوالحسن صبا” تبدیل به موزه شده و در برگیرنده تابلوهای نقاشی، تألیفات و اموال شخصی وی است.
فصل دوم:
بررسي نمونه هاي مشابه
1- موزه فرش ايران
اين موزه در روز 22 بهمن سال 1356 افتتاح شد. طبقه همكف اين موزه براي نمايش دائمي 150 قطعه فرش طبقه دوم آن براي برگزاري نمايشگاه‌هاي موردي و فصلي در نظر گرفته شده است. هدف از تشكيل اين موزه را مي ‌توان پژوهشي در سوابق تحصيلات و كيفيت تاريخي هنر و صنعت فرش خاصه فرش ايران دانست. اين موزه شامل محصولاتي از قبيل گليم مي‌شود.
ويژگي‌ها
مجموعه موزه فرش ايران شامل باارزش‌ترين نمونه‌هاي قالي ايران از قرن نهم هجري تا دوره‌ معاصر است و از صنايع غني تحقيق براي پژوهشگران و هنردوستان به شمار مي‌آيد. معمولاً حدود 135 تخته از شاهكارهاي قالي ايران، بافت مراكز مهم قالي‌بافي مانند كاشان، كرمان، اصفهان، تبريز، خراسان، كردستان، و جز آنها در تالار طبقه همكف به معرض نمايش گذاشته مي‌شود و در كتابخانه موزه حدود 3500 جلد كتاب به زبان‌هاي فارسي، عربي، فرانسه و انگليسي و آلماني در اختيار هند و به طور كلي و كتابهايي در زمينه مذهب، هنر و ادبيات ايران در كتابخانه موزه موجود است. در كنار كتابخانه كتاب‌فروشي موزه نيز مشغول بكار است. همچنين براي استفاده از بازديدكنندگان موزه، فيلم‌ها و اسلايدهايي در زمينه قالي‌بافي و گليم و هنرهاي دستي ايران در سالن نمايش موزه به نمايش در مي‌آيد.
بعد از انقلاب با اشغال فرش‌هاي نفيس و موزه‌اي از كاخ‌هاي سعدآباد و نيز سازمان‌ها، ارگان‌ها و نهادها و جمع‌آوري مجموعه‌هاي جديد فعاليت موزه بيشتر بر نگهداري و مرمت فرش، برگزاري نمايشگاهها و پژوهش در زمينه سوابق تاريخي سير تحول و ارتقاي كيفيت فرش معطوف گشته است، اين موزه شامل دو تالار براي نمايش قالي و گليم- كتابخانه و بخش مرمت است و زير نظر سازمان ميراث فرهنگي وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اداره و تأمين است. انواع قالي‌ها با طرح‌هاي هندسي و ذهني بافت عشاير قالي‌هاي مناطقي چون آذربايجان- كرمان- خراسان و كاشان كپي قالي‌هاي معروف چون پازيريك و شيخ صفي، قالي‌هاي كهن و قديم‌ترين قالي موجود در ايران قالي سنگشو، همراه با مجموعه نفيس از فرشهاي ساير كشورها و زيراندازهاي ديگري چون گليم، گبه، جاجيم و … هر بيننده‌اي را مجذوب خود مي‌كند. ساختمان موزه فرش ايران با معماري ويژه و نماي بيروني شبيه به دار قالي در ضلع شمال غربي پارك لاله بنا شده است.
2- موزه وين
موزه وين يك موزه عمومي و شهري است كه داراي نمايشگاه‌ها و بخش‌هاي متفاوت و متعددي است، در اين موزه از تاريخ شهر تا هنر و فرهنگ‌ها مدرن از اولين روزهاي تأسيس اين موزه به نمايش در مي‌آيد.
موزه وين كه تنها محل نگهداري آثار هنري مي‌باشد بلكه تمامي مراحل شكل‌گيري اين آثار از ابتدا تا انتها و يا مراحلي كه اين آثار طي مي‌كند تا خلق شود و به موزه برسد را مورد بررسي قرار مي‌دهد.
و موزه وين آثار هنري را در غالب همان محلي كه خلق شده از نظر اجتماعي و فرهنگي بررسي مي‌كند و تمامي آثار هنري را در بهترين موقعيت آب‌وهوايي و جوي نگهداري مي‌كند تا هيچ صدمه‌اي نبيند و مدت سالم ماندن اين آثار را طولاني‌تر مي‌كند.
3- موزه بریتانیا
(به انگلیسی: British Museum) یکی از عظیم‌ترین و غنی‌ترین موزه‌های جهان است که بیش از ۷ میلیون گنجینه و آثار باستانی از بسیاری از فرهنگ‌ها، قوم‌ها و کشورهای جهان را از دوران پیش از تاریخ تا زمان حال را در خود جای داده است.
موزه بریتانیا در سال ۱۷۵۳ میلادی و با مجموعه اهدایی از هانس سلون طبیعی‌دان انگلیسی، شامل دستنوشته‌ها، کتاب‌های قدیمی و آثار باستانی گردآوری شده از برخی مستعمرات وقت بریتانیا رسما تاسیس شد.
بازدید از موزه بریتانیا، مجانی است و پولی بابت بلیط و یا ورودیه دریافت نمی‌شود. اما در برخی نمایشگاه‌های ویژه، برای برخی از آثار ویژه و تخصصی که از دیگر موزه‌های معتبر جهان به امانت گرفته می‌شوند، بازدید به صورت مجانی نخواهد بود و پولی بابت بازدید از برخی نمایشگاه‌های موقتی که بصورت امانتی گردآوری شده‌اند، دریافت می‌شود.
نمایی بیرونی از درب اصلی
نمایی از دیوان کبیر در موزه بریتانیا که به نام دیوان ملکه الیزابت دوم
بخش‌های اصلی موزه بریتانیا عبارتند از
o نقاشی و تصویر
o سکه و نشان
o آثار باستانی مصر
o آسیای غربی
o یونان و روم
o قرون وسطی ودوره‌های بعد
o هنر اسلامی
o آثار باستانی شرقی
o آثار پیش از تاریخ
o آثار قوم شناختی
نمایی از منشور حقوق بشر کوروش بزرگ که در «بخش ایران باستان» موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.
یک جلد از قدیمی‌ترین نسخه‌های موجود از کتاب قرآن که به خط کوفی نگاشته شده است. این کتاب هم‌اینک در «بخش هنر اسلامی» موزه بریتانیا قرار دارد.
تابوت‌های مومیایی خاندان سلطنتی مصر در «بخش مصر باستان» موزه بریتانیا قرار دارد.
بخش خاورمیانه موزه بریتانیا شامل اشیای باستانی بسیار پرارزشی است که از کشورهای ایران، عراق، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه را شامل می‌شود. گفتنی است بیش از سیزده هزار شئی باستانی ایران در موزه بریتانیا قرار دارد. از آن جمله می‌توان به منشور حقوق بشر کوروش بزرگ اشاره کرد که در بخش خاورمیانه موزه بریتانیا قرار دارد.
4-موزه لوور
(به فرانسوی: Musée du Louvre) در شهر پاریس در کشور فرانسه واقع شده است. بیش از ۳۵هزار اثر هنری در هشت بخش مختلف موزه لوور نگهداری می‌شود. موزه لوور یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های جهان است.
موزه لوور از سال ۱۷۹۳ میلادی، تا امروزه به عنوان «موزه عمومی» فعال بوده است. تمرکز موزه لوور روی هنر، تاریخ بشر و فرهنگ است و آثار بسیاری در این زمینه‌ها در این موزه جای گرفته‌اند که از آن جمله می‌توان به لوح حمورابی، تابلوی بانوی صخره‌ها و تابلوی مونالیزا اثر لئوناردو داوینچی اشاره کرد.
نمای مشهور به ریشلیو در شب
ساختمان این موزه قبل از انقلاب کبیر فرانسه یکی از کاخ‌های سلطنتی بود،که در آن آثار باارزش هنری نگهداری می‌شد(به عنوان موزه سلطنتی) پس از انقلاب کبیر،در سال ۱۷۸۹ موزه و آثار موجود به مردم فرانسه اهدا شد و در سال ۱۷۹۳ تبدیل به موزه ملی فرانسه شد.
در مجموعه‌های مختلف این موزه آثاری از دوران پیش از تاریخ تا کنون نگهداری می‌شود، می‌توان گفت معروف ترین آثار هنری و تاریخی جهان را در این موزه نگهداری می‌کنند.این محل قبل از تبدیل به موزه یکی از کاخ‌های سلطنتی فرانسه بود. در پشت این کاخ باغ زیبایی به نام باغ تویلری وجود دارد و رو به روی باغ نیز میدان کنکورد قرار‌ گرفته است.این مکان نزدیک خیابان معروف شانز الیزه است.
قسمت اندرون شرقی موزه لوور
تابلوی مونالیزا اثر لئوناردو داوینچی، شاخص‌ترین اثر هنری در موزه لوور
تصویری از دیوارهای هخامنشی در بخش «ایران باستان» در موزه لوور
فصل سوم:
مباني نظري طرح
تاريخچه موزه
پژوهشگران و متخصصان موزه داري ، به دنبال ريشه يابي واژه ي موزه به مبداء هلني * بسنده كرده و تاريخ موزه و تاريخگذاري اين پديده را اين گونه تعريف كرده اند :
معبد خدايان هنر شعر و موسيقي كه بر فراز تپه اي در آتن قرار داشت ، نخستين موزه اي است كه در تاريخ موزه ها از آن نام برده مي شود و موزه آشمولين در شهر آكسفورد ، نخستين موزه اي است كه آثار مشرق زمين را در خود محفوظ نگه داشته است . نخستين موزه در قاره ي آسيا ، موزه ي آرميتاژ در لنينگراد روسيه است و اولين موزه ي ايران در سال 1295 ه . ش به نام موزه ي ملي ايران پايه گذاري و افتتاح شده است. سال 1746 م .  را در تاريخ تحول و تكامل موزه ها ، بايد نقطه ي عطفي به شمار آورد؛ چرا كه در اين سال نويسنده ي فرانسوي ” لاخون دوسن ين ” عقايد و انديشه هاي نويني را در مورد موزه عنوان كرد كه موجب تحرك و تسريع در بنيادگيري موزه ها شد .  چهار سال پس از آن به سال 1750 م . اولين موزه ي واقعي جهان در قصر لوكزامبورگ بر پا شد.
اهداف موزه
هدفهاي موزه را مي توان بدين صورت خلاصه كرد :
1- نگهداري آثار گذشتگان و نمايش و انتقال آنها به آيندگان .
2- ارزيابي و قياس ميان پديدارهاي تاريخي ، عملي ، فني ، صنعتي و هنري ِ گذشته و حال.
3- ايجاد و تقويت تفاهم ميان ملل و اقوام.
4- شناخت و نمايش سهم اقوال و ملل در فرهنگ و تمدن جهاني .
5- اعتلاء  و بهبود ميزان دانش محصلان، دانشجويان، پژوهشگران و …  .
6- جلوگيري از انهدام فرهنگ بومي و ايجاد سدي در برابر فرهنگهاي نامأنوس.
منشاء موزه ها ، خواه در گنجينه هاي سلطنتي يا كليسايي ِ قرون وسطا  و يا در اطاقهاي كوچك ِ حاوي اشياء و نمونه هاي كمياب كه  در فاصله قرنهاي شانزدهم و هجدهم ميلادي  گرد آوري شده ، نهفته است.
نقش حیاتی موزه ها در جوامع بشری نقشی بدیع، ماندگار و مروج ناب ترین پدیده های فرهنگی است. موزه ها از معدود مراکز حفظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از این اشیا در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می گویند؛ زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می دهند.
موزه کلمه ای یونانی است که از «موزیون» به معنای مجلس فرشتگان بر گرفته شده است. به طور کلی موزه به مجموعه ای از آثار و اشیایی اطلاق می شود که در محل یا عمارتی نگه داری و به معرض نمایش گذاشته شوند .
روزنامه شرف، موزه را این گونه تعریف می کند:
” موزه به اصطلاح اهالی فرنگ عبارت است از مکان یا محلی که مخزن آثار قدیمه و اشیای بدیعه و نفایس و مستظرفات دنیاست و از هر تحفه و یادگاری که در آن مخزون و محفوظ است اهل علم و اطلاع، کسب فایدتی و کشف سری می نمایند و از احوال و اوضاع هر زمان، صنایع و حِرَف آن و رسوم آداب معموله ی حروف و عواطف آن ایام و عواطف انام با خبر می گردد. ”
می توان گفت که موزه مقیاس شعور و میزان عقول و درجه افهام، اصناف وآیینه ادراک گذشتگان است. مشکلات لاینحل در اینجا حل می شود وشاهدی برای معلومات تاریخی شهود ارائه می گردد.
در یونان قدیم موزه به محلی گفته می شد که در آنجا به مطالعه صنایع و علوم می پرداختند. “ایکوم” شورای جهانی موزه ها، موزه را مؤسسه ای دایمی دانسته که اهداف مادی ندارد و در آن به روی همگان گشوده است و برای خدمت به جامعه و پیشرفت آن فعالیت می کند. هدف موزه ها، گرد آوری و نگه داری، تحقیق، انتقال و نمایش شواهد بر جای مانده از انسان و محیط زیست او به منظور بررسی، آموزش و بهره برداری معنوی است.
تعریف دیگر ، موزه را بنیادی دانسته که سه وظیفه اصلی جمع آوری، نگه داشتن و نمایش اشیاء را بر عهده دارد. این اشیاء ممکن است نمونه هایی از طبیعت و مربوط به زمین شناسی و ستاره شناسی یا زیست شناسی باشد. یا آن که آفرینش های هنری و علمی انسان را در طول تاریخ به نمایش بگذارد.اولین موزه هایی که در دنیا شکل گرفتند، هدف خاصی نداشتند و فقط اماکن و پرستشگاه های مقدس چون کلیساهای کاتولیک، معابد یونانی و پرستشگاه های بودایی در ژاپن را شامل می شدند.1
در دوره رنسانس که تحول عظیم فرهنگی هنری در اروپا (قرن پانزدهم به بعد) پدید آمد، موزه ها نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و ارزش راستین خود را باز یافتند.اوج هنری در موزه داری جهان را می توان در”موزه لوور پاریس” دید. این موزه که هم اکنون به صورت یک مرکز بزرگ پژوهشی در آمده است، بزرگترین موزه دنیا محسوب می شود.
ساختمان این موزه قبل از انقلاب کبیر فرانسه، یکی از کاخ های سلطنتی فرانسه بود که در آن آثار با ارزش هنری نگه داری می شد. پس از انقلاب کبیر فرانسه در سال( 1789 م ) این کاخ با آثارش به مردم فرانسه اهدا شد و در سال ( 1793 م ) تبدیل به موزه ملی فرانسه گردید.
بخش عظیمی از آثار این موزه به دایره”هنر اسلامی” اختصاص دارد که این اشیا را وزارت آموزش و هنرهای ظریفه ی دولت فرانسه برای غنی کردن موزه از کشورهای مشرق زمین گردآوری کرده است . هیأت های مختلف فرانسوی حدود صد سال در ایران به کاوش های باستان شناسی پرداخته اند. که از جمله آنان می توان به “آندره گدار”،” ژاک دمورگان” و” مارسل دیولافوا” اشاره نمود. در سال 1889 م دمورگان به ایران آمد و به حفاری پرداخت. سپس در سال 1895 م امتیاز حفاری در ایران را از ناصرالدین شاه گرفت و بعد از آن در زمان مظفرالدین شاه آن را تمدید کرد که به موجب آن امتیاز انحصار حفاری باستان شناسی در تمام ایران به دولت فرانسه واگذار شد. در این مدت، بیشتر اشیای تاریخی و منحصر به فرد چونلوح قانون حمورابی و ….زینت بخش موزه لوور پاریس شد.
تاریخ تشکیل اولین موزه در ایران را باید در گنجینه های گرانبهایی که باستان شناسان به دست آورده اند، جستجو کرد. ایرانیان برای رهایی از آسیب بیگانگان گاهی گنجینه های گرانبهایی مانند کلوزر، کلماکره و مجموعه سفال آبگینه گرگان را درون چاه ها و حفره هایی پنهان می کردند.
اولین بار به دستور ناصرالدین شاه قاجار در داخلکاخ سلطنتی گلستان، تالاری به موزه اختصاص یافت. که سپس همین مکان با ملحقاتی غنی تر شد و به نام موزه “همایونی” گشایش یافت. روزنامه شرف در توصیف این موزه می نویسد: « طول “موزه همایونی” چهل و سه زرع و عرضاً هیجده زرع مشتمل بر بیست اتاق است. این موزه خزینه ای است مشحون به ظواهر و جواهر گرانبها و ظرایف و نفایس اشیاء آثار جلیله علمیه و مهمان حریبه قدیمه، آلات، ادوات متنوعه و مصنوعات ازمنه سابقه و نتایج خیالات حکمای بزرگوار و تماثیل و تصاویر نگارنده های بی مثل و مانند روزگار و پرده های نقاشی کار نقاش های مشهور و حاصل صناعی کارخانه های معروف و ظروف چینی بسیار و ممتاز کار چین و روسیه و انگلیس و بلور آلات، کارخانه های و نیز کارخانه های معتبر»
این موزه پس از مدتی از بین رفت. جواهرات آن به خزانه بانک ملی انتقال یافت و بعدا به موزه مجهزی تبدیل شد و سلاح های آن به موزه دانشکده افسری سپرده شد . در دوره ی مشروطه به دستور وزیر معارف صنیع الدوله دایره ای به نام اداره عتیقات بین سال های ( 1295- 1297 م) به وجود آمد که کارش سر و سامان دادن به وضع خراب حفاری های غیر مجاز بود. در همین زمان بود که موزه” ایران معارف” تأسیس شد.
این موزه در برگیرنده اشیای عتیقه، کاشی، سفال، سکه و سلاح بود که به عنوان اولین گام موثر در تاریخ موزه داری ایران به شمار می رود.
بیشترین جلوه تاریخ موزه داری ایران را در ایجادموزه ایران باستان باید جستجو کرد. این موزه با 2744 متر زیر بنا به دلیل قدمت اشیا، در زمره یکی از موزه های مادر دنیا محسوب می شود که به سال 1316 خورشیدی افتتاح گردید.
طراحی ساختمان این موزه به عهده ی “آندره گدار” فرانسوی بود و شکل ظاهری ساختمان الهام گرفته از طاق کسرای انوشیروان ساسانی است.
این موزه در برگیرنده آثار مختلفی از هزاره ششم پیش از میلاد تا دوران مختلف اسلامی است که در دو طبقه به نمایش در آمده است. آثار و اشیاء به نمایش در آمده در موزه ی آیینه، تمام نمایی از فرهنگ، هنر، آداب و رسوم، باورها و اعتقادات گذشتگان و نیاکان ماست که آن رامی توان تنها پل ارتباطی بین گذشته، حال و آینده به شمار آورد.
موزه را نبایستی مکانی دانست که در آنجا صرفا آثار تاریخی و باستانی به نمایش در می آید، بلکه تمامی نمایشگاه های هنری، علمی ، جانوری، پزشکی ، نگارخانه ها، کتابخانه ها و آرشیوها و بیشتر بناهای تاریخی به نوعی موزه هستند. هر شیء و اثر به نمایش گذاشته شده در موزه یا نمایشگاه، زبان حالی دارد و با بیننده اش ارتباط برقرار می کند به طوری که با تعمق و تفکر می توان زبان حال این آثار را دریافت و از دیدگاه های مختلف، آن را بررسی نمود.
یکی از مهمترین وظایف یک موزه برقرار کردن ارتباط فرهنگی بازدید کننده با شیء به نمایش در آمده است. در حقیقت باید کوشید تا همان ارتباط و حسی را که بین خالق یک اثر و خود اثروجود داشته به نوعی دیگر به بازدیدکنندگان منتقل نموده که البته این امری دور از دسترس نیست.
آمار نشان می دهد که در قرن نوزدهم فقط عده خاصی از موزه ها بازدید کرده اند. کنفرانس عمومی یونسکو در نهمین جلسه خود در دهلی (1956 م) تأکید نموده است که بازدید از موزه ها به ویژه برای طبقه کارگران آسان تر شود و به راه هایی که به منظور پربار شدن و غنی شدن موزه ها پیشنهاد می شود، توجه گردد.
آمار دیگر نشان داده است که کشورهایی که دارای موزه های متنوع هستند و بازدیدشان رایگان است کمتر بازدیدکننده دارند به طوری که از هر دویست نفر که به سینما می روند تنها یک نفر از موزه ها بازدیدمی کند. درانگلستان رسم بر این است که اگر مدرسه و یا هر مرکز آموزشی دیگر، زمانی را به تدریس هنر اختصاص ندهد، موزه ها این کمبود را جبران می کنند. عده ای از کارشناسان، تاسیس موزه های ویژه کودکان را که از جذابیت بیشتری برخوردار است، توصیه می کنند. در اینجا شایسته است که برای روشن دلان هم فکری شود.
موزه ها روزانه بازدید کنندگان زیادی در سنین مختلف و با فرهنگ های گوناگون دارند. اگر با موزه آرایی سنجیده و راهنمایی مناسب ارزش تاریخی و هنری هر شیء بر بیننده مشخص شود، یک شیء سفالی ساده مربوط به هزاره اول پیش از میلاد همانند یک تابلوی نقاشی معاصر، جذاب و پربیننده خواهد شد.
باید وابستگی و دلدادگی فرهنگی بین اشیا و بازدید کنندگان به وجود آورد و موزه را مانند یک مجتمع آموزشی و پژوهشی مورد استفاده همگان قرار داد به فاصله آموزش از طریق اشیا تنها بیننده را به سوی خود جذب نمی کند. بلکه هدفی بالاتر دارد و آن بالاتر بردن سطح آگاهی و دانش بازدیدگنندگان است . در سایه همین آگاهی است که غارتگران اموال فرهنگی کمتر موفق خواهند شد آثار ما را به یغما ببرند.
باید فرهنگ آموزش موزه ها را گسترش داد و پهنه ی گسترده ای را برای این کار در نظر گرفت، رسانه های گروهی و وسایل ارتباط جمعی را تشویق به معرفی ارزش تاریخی این آثار کرد و با پخش برنامه های مختلف آموزشی بر آگاهی مردم افزود وحتی با ایجاد امکانات رفاهی و تفریحی در کنار موزه ها از جمله تالار سخنرانی، سینما، تئاتر ، بوستان، شهربازی و … مردم را به سمت موزه ها کشاند.
ارتباط فرهنگی میان موزه ها یکی از مهمترین راه هایی است که به بررسی شناخت فرهنگ ها می پردازد و موزه ها را از سکون و رکود بیرون آورده و پر بار می کند. چه خوب است هر از گاهی آثار موزه های مختلف کشور نزد یکدیگر به امانت گذارده شود و این کار آنقدر ادامه یابد که به صورت چرخه تبادلات فرهنگی موزه در آید. برای نیل به دیگر اهداف موزه ها می توان کلاس های آموزشی مرتبط و در خور نوع موزه ها برگزار نمود؛ مثلا در کنار موزه های هنرهای تزئینی کلاس های تذهیب، تشعیر و کتابت، برای موزه های تاریخ و باستان شناسی کلاس های سفال گری و موزه فرش، کلاس قالی بافی و … دایر نمود.
وضعيت موزه ها بعد از انقلاب در ايران
پس ازاستقرارنظام مقدس جمهوري اسلامي ، گالريها و موزه هايي كه با اهداف و شعائر اسلامي مغايرت داشتند، بدون وقفه فعاليتهاي گذشته را  ادامه دادند. آن دسته از موزه ها كه بي تناسب بودند يا نياز به بازسازي داشتند، مانند كاخ مرمر، نگارستان آزادي ، آب انبار، دانشكده افسري ، پيشاهنگي ، خوي ، آبدانان ، شوش ، هفت تپه، گرگان، پاسارگاد و هرندي كرمان تعطيل شدند.
معماري موزه
هر زمان كه تصميم به ساختن موزه اي گرفته مي شود- كوچك يا بزرگ – مساله اساسي ومقدماتي كه بايد به آن پرداخت ، انتخاب محل است ، جايي كه امكانات مختلفي را دارا بوده كه هر يك به سهم خود بايد به دقت مورد بررسي قرار گيرد
حال بايد ديد كه آيا اين محل در وسط شهر يا خارج از آن باشد . تا 20 يا 30 سال پيش به خاطر تسحيلات رفت و آمد ، مركز شهر ترجيح داده مي شد . اما با افزايش تدريجي سرعت و استفاده از وسايط نقليه خصوصي و عمومي وسهولت رسيدن از نقطه اي به نفطه ديگري از شهر ، چنين تشخيص داده شد كه استقرار موزه در مركز شهر ديگر چندان اهمييتي در بر نخواهد داشت .
همين امر سبب گزينشي برتر در يافتن زميني – با قيمت ارزان – به دور از همهمه ناشي از ترافيك – مساله واقعي و رو به افزايش و هوايي با آلودگي كمتر از گرد و غبار وگازهايي كه ، اگر چه سمي هم نباشند ، وجودشان هيچ خوشايند نيست ، خواهد بود.
موزه بايد هميشه از همه نقاط شهر با وسايط حمل و نقل همگاني ، قابل دسترسي باشد ودر صورت امكان بتوان پياده به آن رسيد و حدالمقدور در جوار مدارس ، كالجها ، دانشگاهها و كتابخانه ها باشد.
حقيقت امر اين است كه همه موسسات گرفتار مسايلي مشابه هستند و از نظر طرح و نقشه نيازهاي يكسانتي دارند . صلاح در اين است كه كليه مسايل در طرح جامع شهر مورد توجه قرار گيرد تا اينكه هر كدام به طور جداگانه بررسي شوند .
امروزه موزه ها بيش از پيش به عنوان ( مراكز فرهنگي ) تلقي مي گردند . اما بايد ياد آور شد كه تنها دانشجويان از آنها بازديد نمي كنند ، بلكه افرادي با زمينه هاي مختلف به بازديد از آنها روي مي آورند و البته اين در صورتي است كه موزه كاملا در دسترس و در فاصله نزديك بوده و آمدن اين افراد به موزه حتي به عنوان گذراندن كمترين زمان از اوقات خويش نوعي تفريح آموزشي خواهند بود .
اگر چه هنوز پيش داوري در مخالفت با برپايي موزه ها در پاركها و باغهاي عمومي وجود دارد – به بهانه اين كه اين امر سبب پيدايش مشكلات بيشتري در دسترشي به آنها و مختل ساختن آرامش چنين مكانهايي مي گردد – ، اين پاركها با موزه هاي جديد مردم پسند تر مي شوند . مكانهاي ياد شده امتيازات قابل ملاحظه اي را دارا مي باشند
كاهش خطر آتش سوزي مقابله نسبي در برابر گرد و غبار ، سروصدا ، لرزش ها ، تصاعد گازها از اتومبيل ها و كارخانه ها ، دود دودكش خانه ها و گرمخانه هاي شهر داري و گازهاي گوگردي آنها كه همواره براي آثار هنري زيانبار مي باشند
شاخه درختان در اطراف بناي موزه به عنوان يك صافي موثر طبيعي گرد و غبار ومواد شيميايي كه مسبب آلودگي هواي شهر هاي مدرن صنعتي مي باشند به كار مي روند ، همچنين در تنظيم رطوبت هوا كه نقاشي ها وآثار چوبي به آن حساسيت دارند ، موثرند . اما بايد به اين نكته اشاره كرد ، درختاني كه بيش از اندازه به بناي موزه نزديك مي باشند مانع و يا سبب منحرف شدن نور طبيعي مي گردند كه نتيجه آن رنگ پريدگي و يا تغيير آثار است . ليكن اين عامل كم اهميت به شمار مي آيد و ميتوان ان را از ميان برداشت
زمين اطراف موزه را ميتوان به عنوان يك بخش ضميمه به كار گرفت و در فاصله مناسبي از موزه بخشهاي تجهيزاتي و خدماتي (توليد گرما و برق ، كارگاه مرمت ، گاراژ و غيره )يا انبار ملزومات ( چوب ، پارچه ، بنزين ، روغن وغيره ) كه به دلايل بسيار وجودشان در ساختمان اصلي موزه نامناسب و خطر ناك مي باشد ، در آن بنا كرد
از اين گذشته ، فضا – لا اقل از نظر تئوري – بايد همواره براي گسترش در آينده هم از جهت تكميل ساختمان اصلي و هم به منظور ساختن بناهاي ضميمه مناسب باشد . اينكه اگر طرح اوليه به دلايلي چند ، كه اجتناب ناپذيرند و به احتمال زياد رفع شدني هستند ، در مقياسي محدود باشد از اهميت ويژه اي برخوردار است.
زيبايي يك موزه ، چنان چه با باغ وچمن احاطه شده باشد دو صد چندان خواهد شد .و اگر آب و هوايي مساعد در كار باشد، مي توان از اين امتياز براي اراية پاره اي از انواع نمايشگاه مانند پيكره هاي باستاني يا مدرن ، باستان شناسي يا بخشهاي معماري وغيره استفاده نمود .
قسمتي از زمينهاي اطراف موزه را نيز مي توان به پارك اتومبيل اختصاص داد . اجراي طرح يك موزه نه تنها نمونة بارزي از لزوم قراردادهاي مقدماتي و ويژه بين آرشيتكت و كارفرما است بلكه مویيد همكاري نزديك ومستمر آنان مي باشد.
بايد گفت كه چيزي بعنوان طرح يك موزة مطلق كه براي هر



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید