عنوان پايان‌نامه
موزه فرش
چکیده
ايجاد تسهيل تماس مستقيم بين فرد و شيء است خواه فرد يك كودك دبستاني باشد يا يك بزرگسال و خواه شيء با علوم طبيعي و يا يك متنوع عرشه شده در تالار تاريخچه علوم و فنون با شهر و يا يك اثر هنري لذا بايد در نظر داشت كه:
اولاً: موزه وسيله نمايش اشياء است نه اشياء وسيله نمايش موزه.
ثانياً: آنچه مسلم است موزه تنها وسيله ارتباطي عيني نيست بلكه هدف اساسي آن ابقاء تأثير فرهنگي و هنري و ايجاد رابطه بصري از طريق برخورد مستقيم با اشياي دو بعدي به صورت روياروي يك جهت با اشياء سه بعدي از راه برخورد چند جهت است.
در اينجاست بي‌مناسبت نيست كه هر چند فشرده و با نگرشي الهي به موزه نگريسته و جايگاه و منزلت آن در جهان‌بيني اسلامي مورد مطالعه قرار دهيم بنابراين به قرآن روي آورده و شيوه برخورد آن را با حوادثتاريخي و آثار باقي‌مانده از پيشينيان بررسي نمائيم. مشاهده مي‌كنيم كه قرآن اين كتاب هميشه جاويد و اموزنده سرگذشت اقوام و ملل گذشته را به تكرار بازگو نموده و از آثار برجاي مانده‌شان كه خود موزه است.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکيده‌ز
مقدمه‌ح
فصل اول: تعاريف و كليات1
تعريف موزه2
تعريف لغوي موزه2
تعريف اصطلاحي موزه2
هدف نمايش3
موزه در بينش اسلامي3
شوراي بين‌المللي موزه‌ها (I. C. O. M)3
موزه‌هاي تاريخي3
موزه‌هاي علمي4
موزه‌هاي تخصصي4
موزه‌هاي منطقه‌اي4
موزه‌هاي فضاي آزاد5
فصل دوم: بررسي نمونه هاي مشابه6
موزه فرش ايران7
ويژگي‌ها7
موزه هنرهاي معاصر ايران8
موزه وين8
موزه آرميتاژ8
موزه بریتانیا9
موزه لوور12
فصل سوم: مباني نظري طرح15
فرش ايران، نخست يک هنر است سپس يک صنعت16
فرش های موزه اي17
الف. فرش شکارگاه یا همان فرش وین17
ب. قالی جواهر نشان مملوک18
ج. قالی اوشاک18
د. قالی سجاده ای19
گلیم برجسته ایلام19
مراحل بافت20
گليم بافي23
پودکشي در دارهاي کوجي دار24
انواع موزه ها34
موزه تاریخ و باستان شناسی34
موزه فضای باز34
موزه های مردم شناسی35
کاخ موزه ها35
موزه های هنری35
موزه علوم و تاریخ طبیعی36
موزه های محلی یا منطقه ای36
موزه های سیار36
پارک موزه ها37
موزه های نظامی37
موزه های اندیشمندان (خانه هنرمندان)37
فصل چهارم: بسترطرح و مطالعات سايت39
بررسي موقعيت شهرستان ايلام40
وضعيت اقتصادي40
بررسي وضعيت اقليمي استان ايلام41
ادبيات قومي استان45
فصل پنجم: استانداردها و ريز فضاها46
فضاي فيزيكي موزه47
تالار نمايش47
نمايش آثار در فضاهاي باز و فضاي بند موزه47
تالار ورودي48
نور در تالارهاي نمايش48
ديوارها و سقف‌پوش تالارها49
مراكز جانبي موزه49
كتابخانه و مركز اسناد50
انبار مخزن50
كارگاه50
آزمايشگاه50
چايخانه و تريا50
بخش اداري، فني و تأسيسات51
تجهيزات فني تأسيسات موزه51
سيستم تهويه51
آسانسور و بالابر51
فضاهاي عمومي52
صحنه53
گالري‌ها55
پاركينگ‌ها56
2- تأسيسات مكانيكي58
استانداردها61
برنامه عملکردی و فیزیکی66
فصل ششم: سیر تکوین ایده وروند طراحی75
تصویر ماهواره ای از شهر ایلام جهت معرفی بهتر76
تصویر ماهواره ای از سایت77
تحلیل سایت77
روند تکوین حجم78
فصل هفتم: آلبوم نقشه ها و تصاوير مربوط81
منابع و ماخذ89
فصل اول
تعاريف و كليات
تعريف موزه
تاكنون هيچ تعريفي تئوري جامعي براي اين كه مشخص كند موزه چگونه مكاني است ابراز نگرديده است ابتدا اين بدان معنا نيست كه هيچ‌گونه درك صحيحي از اينكه موزه چيست وجود نداشته باشد زيرا موزه‌هايي كه ساخته شده‌اند و طرح‌هايي كه به وسيله طراحان مختلف عرضه گشته‌اند هر كدام خودگوياي اين مطلب است كه موزه بدون تعريف خاصي بتواند بطور جامع در مورد كليه موزه‌ها صادق باشد مي‌تواند بوجود آيد و هر موزه‌اي شكل خاص خود را يافته و در دسترس عموم قرار گيرد.
تعريف لغوي موزه
اين واژه كه زبان لاتين و از كلمه موزن بوده و به معني مجلس فرشتگان الهام فصل، مشتق شده است. توسط گيوم و در واژه نامه‌اش به نام، فرهنگ يوناني لاتين به عنوان مكان وقف شده به فرشتگان الهام فصل و مطالعه كه در آن آدمي به مقوله‌هاي اصيل مي‌پردازد تعريف گشته است.
تعريف موزه از فرهنگ لغت عميد: مجموعه آثار باستاني، عبارتي كه آثار باستاني در آنجا نگهداري يا به معرض نمايش گزارده مي‌شود. در يونان قديم نام‌ محلي بوده كه در آنجا به مطالعه صنايع و علوم مي‌پرداختند و نيز نام تپه‌اي بوده در آتن كه در آنجا عبادتگاه و محل مخصوص براي چندين تن از خداييان خود ساخته بودند.
تعريف اصطلاحي موزه
موزه محل غيرانتفاعي است كه اهداف آموزشي داشته و به وسيله جمعي مشخص اداره مي‌شود. از جمله وظايف اصلي هر موزه جمع‌آوري و نگهداري آثار است.
هدف اوليه از پيدايش موزه‌ها به مفهوم نوين و به روش شناخته شده امروزي ايجاد مكانهايي براي نگهداري اموال شخصي و يا ثروت‌هاي صرفاً ملي بوده است. اشتياق به گردآوري اشياء زيبا، گرانبها و كمياب و يا صرفاً غريب امري است كه ريشه در نهاد و سرشت آدمي داشته و دارد.
موزه‌ها به عنوان مؤسساتي در جوامع نوين وظيفه دارند اشيائي را كه به لحاظ ارزش فرهنگي‌شان گرامي داشته مي‌شوند را نگهداري نموده و تا سرحد امكان از ويراني و زوال مصون بدارند.
موزه‌ها جمعي سازمان يافته‌اند كه از گنجينه‌هايشان در جهت اهداف فرهنگي استفاده شود.
هدف نمايش
ايجاد تسهيل تماس مستقيم بين فرد و شيء است خواه فرد يك كودك دبستاني باشد يا يك بزرگسال و خواه شيء با علوم طبيعي و يا يك متنوع عرشه شده در تالار تاريخچه علوم و فنون با شهر و يا يك اثر هنري لذا بايد در نظر داشت كه:
اولاً: موزه وسيله نمايش اشياء است نه اشياء وسيله نمايش موزه.
ثانياً: آنچه مسلم است موزه تنها وسيله ارتباطي عيني نيست بلكه هدف اساسي آن ابقاء تأثير فرهنگي و هنري و ايجاد رابطه بصري از طريق برخورد مستقيم با اشياي دو بعدي به صورت روياروي يك جهت با اشياء سه بعدي از راه برخورد چند جهت است.
موزه در بينش اسلامي
در اينجاست بي‌مناسبت نيست كه هر چند فشرده و با نگرشي الهي به موزه نگريسته و جايگاه و منزلت آن در جهان‌بيني اسلامي مورد مطالعه قرار دهيم بنابراين به قرآن روي آورده و شيوه برخورد آن را با حوادثتاريخي و آثار باقي‌مانده از پيشينيان بررسي نمائيم. مشاهده مي‌كنيم كه قرآن اين كتاب هميشه جاويد و اموزنده سرگذشت اقوام و ملل گذشته را به تكرار بازگو نموده و از آثار برجاي مانده‌شان كه خود موزه است.
شوراي بين‌المللي موزه‌ها (I. C. O. M)
طبق آخرين آمار كه در اجلاس آيكوم در ملبورن اعلام شده در جهان و در حال حاضر حدود 50000 موزه مشغول فعاليت هستند. يعني بطور ميانگين در هر كشور حدود 330 موزه.
موزه‌هاي تاريخي
همه موزه‌هايي كه مجموعه‌هايشان از ديدگاه تاريخي تشكيل و عرضه شده موزه تاريخي شمرده مي‌شوند، و هدفشان اساساً ارائه مستند تسلسل زماني به يك رشته رويداد با مجتمعي نمايانگر لحظه‌اي از يك لحظه متحول است مدرن‌ترين اين موزه‌ها تمام تاريخي يك كشور، يك منطقه با يك شهر را همراه با تاريخي طبيعي يا جغرافيايي آن از زمان پيدايش آن تا عصر حاضر، و بدون ناديده انگاشتن ديدگاه‌هاي واقعي رشد، از قبيل دسترسي به زمين رشد شهري، نمايش مي‌گذارند. علم و هنر را تلفيق مي‌كنند.
موزه‌هاي علمي
موزه‌هاي علوم طبيعي موزه‌هاي علوم كاربردي و موزه‌هاي فني در زمره موزه‌هاي علمي قرار دارند. وظيفه موزه‌هاي علمي اين است كه روحيه و ذهنيت علمي را به صورت سه بعدي منتقل كنند، تمايل طبيعي به دانش را برانگيزند، اطلاعاتي در مورد پژوهش‌ها و پيشرفت‌ها به هنر، به هر فردي احساس مشاركت در پيشرفت فني را فصيلند و درك و قدرداني نسبت به حفظ محيط طبيعي از ديدگاه اقليمي و تاريخي از تشويق كنند تا بينندگان را با سير تحول طبيعت و بشريت آشنا سازند. همه اين موزه‌هاي شيء واقعي را دائم از اين كه موجود طبيعي باشد، يا ماشين مصنوعي و يا مدل آن (بصورت اسلايد تمام پرده رنگي، ماكت يا نمونه متحرك) و با نمايش (يعني تجربيات فيزيكي بازسازيهاي كيهاني يا گردش‌هاي علمي) پيوند مي‌دهند. هدفشان اساساً تعليمي است، و فعاليت‌هاي آموزشي آنها بسيار مهم و به دور از تمركز هستند بعضي از موزه‌ها نمايشگاه‌هاي قابل حمل و سوار كردن به راه مي‌اندازند تا به مناطق دور افتاده و محروم از موهبات تكنولوژي خدمت برسانند. برخي ديگر مانند موزه كلكته، از موزه‌هاي سيار استفاده مي‌كنند.
موزه‌هاي تخصصي
اگرچه همه موزه‌هاي تخصصي را مي‌توان در طبقه‌بندي كه ديديم گنجاند. ليكن نقش تخصص بودنشان وسايل ويژه‌اي براي آنها پديد مي‌آورد. بسياري از اين موزه‌ها از فعاليت‌هاي محدود اقتصادي حكايت مي‌كنند و در اين گونه موارد كم‌وبيش به صنعتي كه در آنها مصور شده وابسته هستند موزه‌هاي ديگري به معرفي يك فعاليت هنري مي‌پردازند (نظير تئاتر، خيمه‌شب‌بازي، موسيقي، سينما).
موزه‌هاي منطقه‌اي
موزه‌هاي منطقه‌اي يا محلي، كه به معرفي همه جنبه‌هاي (طبيعي، تاريخي، هنري) يك استان يا ولايت مي‌پردازند و نظاير آنها را مي‌توان در اروپا غربي يا شرقي، هند، مكزيك، شيلي، كانادا يافت. از حيث تعداد ارزش‌هايشان و اجراميت هستند و در عين حال، اينها هم مربوط به جامعه‌اي هستند كه از نظر فرهنگي همگي قابليت جذب بازديد كننده را دارند.
از اين رو نخستين مسئوليتشان ارائه بازتابي از اين جامعه و ارزش فصليدن سنن و روح خلاق آن است مسئوليت دومشان گشودن آن جامعه به روي جهان بروني است.
موزه‌هاي فضاي آزاد
اشاره‌اي لازم است به موزه‌هايي كه يك بناي مشخص و مختص نمايش، بلكه در محدوده يك باغ يا يك پارك مستقر شده‌اند. و اشياء آنها را در هواي آزاد عرضه مي‌گردند. اين موزه به همه رشته‌هاي علوم متكي هستند ولي مسايل خاصي از حيث موزه‌شناسي و موزه نگاري مطرح مي‌كنند در بين آنها به موزه مردم‌شناسي و موزه‌هاي علوم طبيعي، موزه‌هاي باستان‌شناسي، موزه هاي هنري و موزه‌هاي تاريخي و فنون برخورديم، در اين موزه‌ها اگرچه مديريت، خدمات، و مخازن در ساختمانهاي وسيعي مستقر هستند.
فصل دوم
بررسي نمونه هاي مشابه
موزه فرش ايران
اين موزه در روز 22 بهمن سال 1356 افتتاح شد. طبقه همكف اين موزه براي نمايش دائمي 150 قطعه فرش طبقه دوم آن براي برگزاري نمايشگاه‌هاي موردي و فصلي در نظر گرفته شده است. هدف از تشكيل اين موزه را مي ‌توان پژوهشي در سوابق تحصيلات و كيفيت تاريخي هنر و صنعت فرش خاصه فرش ايران دانست. اين موزه شامل محصولاتي از قبيل گليم مي‌شود.
ويژگي‌ها
مجموعه موزه فرش ايران شامل باارزش‌ترين نمونه‌هاي قالي ايران از قرن نهم هجري تا دوره‌ معاصر است و از صنايع غني تحقيق براي پژوهشگران و هنردوستان به شمار مي‌آيد. معمولاً حدود 135 تخته از شاهكارهاي قالي ايران، بافت مراكز مهم قالي‌بافي مانند كاشان، كرمان، اصفهان، تبريز، خراسان، كردستان، و جز آنها در تالار طبقه همكف به معرض نمايش گذاشته مي‌شود و در كتابخانه موزه حدود 3500 جلد كتاب به زبان‌هاي فارسي، عربي، فرانسه و انگليسي و آلماني در اختيار هند و به طور كلي و كتابهايي در زمينه مذهب، هنر و ادبيات ايران در كتابخانه موزه موجود است. در كنار كتابخانه كتاب‌فروشي موزه نيز مشغول بكار است. همچنين براي استفاده از بازديدكنندگان موزه، فيلم‌ها و اسلايدهايي در زمينه قالي‌بافي و گليم و هنرهاي دستي ايران در سالن نمايش موزه به نمايش در مي‌آيد.
بعد از انقلاب با اشغال فرش‌هاي نفيس و موزه‌اي از كاخ‌هاي سعدآباد و نيز سازمان‌ها، ارگان‌ها و نهادها و جمع‌آوري مجموعه‌هاي جديد فعاليت موزه بيشتر بر نگهداري و مرمت فرش، برگزاري نمايشگاهها و پژوهش در زمينه سوابق تاريخي سير تحول و ارتقاي كيفيت فرش معطوف گشته است، اين موزه شامل دو تالار براي نمايش قالي و گليم- كتابخانه و بخش مرمت است و زير نظر سازمان ميراث فرهنگي وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اداره و تأمين است. انواع قالي‌ها با طرح‌هاي هندسي و ذهني بافت عشاير قالي‌هاي مناطقي چون آذربايجان- كرمان- خراسان و كاشان كپي قالي‌هاي معروف چون پازيريك و شيخ صفي، قالي‌هاي كهن و قديم‌ترين قالي موجود در ايران قالي سنگشو، همراه با مجموعه نفيس از فرشهاي ساير كشورها و زيراندازهاي ديگري چون گليم، گبه، جاجيم و … هر بيننده‌اي را مجذوب خود مي‌كند. ساختمان موزه فرش ايران با معماري ويژه و نماي بيروني شبيه به دار قالي در ضلع شمال غربي پارك لاله بنا شده است.
موزه هنرهاي معاصر ايران
اين موزه در سال 1356 خورشيدي (1977 ميلادي) به دستور محمدرضا پهلوي در ضلع غربي پارك لاله و در زميني به مساحت 2000 مترمربع (به جز تنديس‌ها) بنا شد. اين موزه شامل مهمترين و جامع‌ترين مجموعه از هنر غربي در قاره آسيا است.
معماري: معماري اين موزه مجموعه‌اي است از سنت، مدرنيسم و مفاهيم فلسفي كه به دست معمار ايراني كامران ديبا طراحي شده است. هشتي، چهارسو و گذرگاه‌ها از جمله عناصر چشم‌نواز اين مجموعه بديع به شمار مي‌رود. همچنين تأثير يادگيري به معماري مجموعه واضعح است. هشت نگارخانه موزه كه با اختلاف سطحي بي‌نظير نسبت به هم بنا شده‌اند بيننده را در مسيري چرخشي گرداگرد فضاي اصلي موزه مي‌گردانند اين مسير به گونه‌اي طراحي شده است كه انتهاي هشتمين و آخرين نگارخانه به هشتي يا همان نگارخانه اول باز مي‌گردد.
موزه وين
موزه وين يك موزه عمومي و شهري است كه داراي نمايشگاه‌ها و بخش‌هاي متفاوت و متعددي است، در اين موزه از تاريخ شهر تا هنر و فرهنگ‌ها مدرن از اولين روزهاي تأسيس اين موزه به نمايش در مي‌آيد.
موزه وين كه تنها محل نگهداري آثار هنري مي‌باشد بلكه تمامي مراحل شكل‌گيري اين آثار از ابتدا تا انتها و يا مراحلي كه اين آثار طي مي‌كند تا خلق شود و به موزه برسد را مورد بررسي قرار مي‌دهد.
و موزه وين آثار هنري را در غالب همان محلي كه خلق شده از نظر اجتماعي و فرهنگي بررسي مي‌كند و تمامي آثار هنري را در بهترين موقعيت آب‌وهوايي و جوي نگهداري مي‌كند تا هيچ صدمه‌اي نبيند و مدت سالم ماندن اين آثار را طولاني‌تر مي‌كند.
موزه آرميتاژ
واقع بين پترزبورگ روسيه با 3 ميليون اثر هنري (كه ابتدا همه بطور همزمان نمايش داده نمي شوند). يكي از بزرگترين موزه‌هاي جهان و از قديمي‌ترين گالري‌هاي هنري و موزه‌هاي تاريخ و فرهنگ بشري در جهان شد.
مجموعه عظيم آرميتاژ در شش بنا به نمايش گذاشته شده است. بناي اصلي قصر زمستاني نام دارد. موزه آرميتاژ شعبه‌هاي بين‌المللي در استردام، لندن و لاس‌وگاس نيز دارد از جمله هنرمنداني كه آثارشان نقاط قوت مجموعه هنر غرب در موزه آرميتاژ هستند مي‌توان به لئوناردو داوينچي، روينس، ون دايك، رامبراند، رودن، مونه، ، ون‌گوگ، گوگن و پيكالو اشاره كرد.
البته اين موزه مجموعه آثار متعددي دارد كه از جمله آنها مي‌توان به نشان‌ها، البسه و جواهرات سلطنتي، مجموعه متنوعي را جواهرات ساخته فابوژه و بزرگترين كلكسيون موجود در جهان از طلاي باستاني متعلق به اروپاي شرقي و آسياي غربي اشاره كرد.
موزه بریتانیا
(به انگلیسی: British Museum) یکی از عظیم‌ترین و غنی‌ترین موزه‌های جهان است که بیش از ۷ میلیون گنجینه و آثار باستانی از بسیاری از فرهنگ‌ها، قوم‌ها و کشورهای جهان را از دوران پیش از تاریخ تا زمان حال را در خود جای داده است.
موزه بریتانیا در سال ۱۷۵۳ میلادی و با مجموعه اهدایی از هانس سلون طبیعی‌دان انگلیسی، شامل دستنوشته‌ها، کتاب‌های قدیمی و آثار باستانی گردآوری شده از برخی مستعمرات وقت بریتانیا رسما تاسیس شد.
بازدید از موزه بریتانیا، مجانی است و پولی بابت بلیط و یا ورودیه دریافت نمی‌شود. اما در برخی نمایشگاه‌های ویژه، برای برخی از آثار ویژه و تخصصی که از دیگر موزه‌های معتبر جهان به امانت گرفته می‌شوند، بازدید به صورت مجانی نخواهد بود و پولی بابت بازدید از برخی نمایشگاه‌های موقتی که بصورت امانتی گردآوری شده‌اند، دریافت می‌شود.
نمایی بیرونی از درب اصلی
نمایی از دیوان کبیر در موزه بریتانیا که به نام دیوان ملکه الیزابت دوم
بخش‌های اصلی موزه بریتانیا عبارتند از:
• نقاشی و تصویر
• سکه و نشان
• آثار باستانی مصر
• آسیای غربی
• یونان و روم
• قرون وسطی ودوره‌های بعد
• هنر اسلامی
• آثار باستانی شرقی
• آثار پیش از تاریخ
• آثار قوم شناختی
نمایی از منشور حقوق بشر کوروش بزرگ که در «بخش ایران باستان» موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.
یک جلد از قدیمی‌ترین نسخه‌های موجود از کتاب قرآن که به خط کوفی نگاشته شده است. این کتاب هم‌اینک در «بخش هنر اسلامی» موزه بریتانیا قرار دارد.
تابوت‌های مومیایی خاندان سلطنتی مصر در «بخش مصر باستان» موزه بریتانیا قرار دارد.
«گالری نرید» موزه بریتانیا که مجسمه‌های زیبارویان یونان باستان در آن قرار دارد.
بخش خاورمیانه موزه بریتانیا شامل اشیای باستانی بسیار پرارزشی است که از کشورهای ایران، عراق، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه را شامل می‌شود. گفتنی است بیش از سیزده هزار شئی باستانی ایران در موزه بریتانیا قرار دارد. از آن جمله می‌توان به منشور حقوق بشر کوروش بزرگ اشاره کرد که در بخش خاورمیانه موزه بریتانیا قرار دارد.
موزه لوور
(به فرانسوی: Musée du Louvre) در شهر پاریس در کشور فرانسه واقع شده است. بیش از ۳۵هزار اثر هنری در هشت بخش مختلف موزه لوور نگهداری می‌شود. موزه لوور یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های جهان است.
موزه لوور از سال ۱۷۹۳ میلادی، تا امروزه به عنوان «موزه عمومی» فعال بوده است. تمرکز موزهٔ لوور روی هنر، تاریخ بشر و فرهنگ است و آثار بسیاری در این زمینه‌ها در این موزه جای گرفته‌اند که از آن جمله می‌توان به لوح حمورابی، تابلوی بانوی صخره‌ها و تابلوی مونالیزا اثر لئوناردو داوینچی اشاره کرد.
نمای مشهور به ریشلیو در شب
ساختمان این موزه قبل از انقلاب کبیر فرانسه یکی از کاخ‌های سلطنتی بود،که در آن آثار باارزش هنری نگهداری می‌شد(به عنوان موزه سلطنتی) پس از انقلاب کبیر،در سال ۱۷۸۹ موزه و آثار موجود به مردم فرانسه اهدا شد و در سال ۱۷۹۳ تبدیل به موزه ملی فرانسه شد.
در مجموعه‌های مختلف این موزه آثاری از دوران پیش از تاریخ تا کنون نگهداری می‌شود، می‌توان گفت معروف ترین آثار هنری و تاریخی جهان را در این موزه نگهداری می‌کنند.این محل قبل از تبدیل به موزه یکی از کاخ‌های سلطنتی فرانسه بود. در پشت این کاخ باغ زیبایی به نام باغ تویلری وجود دارد و رو به روی باغ نیز میدان کنکورد قرار‌ گرفته است. این مکان نزدیک خیابان معروف شانز الیزه است.
قسمت اندرون شرقی موزه لوور
تابلوی مونالیزا اثر لئوناردو داوینچی، شاخص‌ترین اثر هنری در موزه لوور
تصویری از دیوارهای هخامنشی در بخش «ایران باستان» در موزه لوور
فصل سوم:
مباني نظري طرح
فرش ايران، نخست يک هنر است سپس يک صنعت
اکنون چندي است که بازار فرش دستباف ايران، مورد تهديد سخت و زشت  قرار گرفته است. بدين معنا که فرشهاي چيني با نقشهاي ايراني، به عنوان فرش اصيل ايراني به فروش ميرسند البته سخن اينجاست که اين فرشها چگونه و از کدام گمرک و با کدام مدارک رسمي، وارد کشور شدهاند. پارهاي از اين فرشها، به عنوان «تعمير» وارد کشور ميشوند و سپس به بازار عرضه ميگردند و پارهاي نيز وسيلهي گروههاي صاحب نفوذ از گمرکهاي کشور وارد کشور ميشوند متاسفانه به دليل عدم اقدام براي ثبت مالکيت معنوي نقشهاي اصيل فرشهاي ايراني، پاکستاني، چيني و …، به خود اجازه ميدهند که از نقشهاي اصيل ايران بهره گرفته و فرشهاي توليدي خود را به نام «ايراني» در سطح جهان به فروش برسانند در حال حاضر بيش از 5 ميليون مترمربع فرش در ايران توليد ميشود که از اين ميزان 70 درصد آن به کشورهاي ديگر صادر و مابقي در کشور در بازارهاي داخلي ارايه ميشود هماکنون بيش از يک ميليون و 200 هزار بافنده فرش در ايران در اين هنر و ميراث[يادمانهاي] فرهنگي فعال هستند که به صورت نيمه وقت و تماموقت مشغول فعاليت اند هم اکنون، بيش از پنج تا شش هزار طرح و نقش قالي، قاليچه و فرش در منطقه هاي گوناگون کشور شناسايي شده اند که ميبايست دسته بندي شده و به نام منطقه هاي گوناگون کشور، به ثبت ملي برسند با وجود، بافت طرح هاي ايراني در کشورهاي ديگر، هنوز ايران رتبه نخست را در صادرات فرش دستباف در جهان دارد و از مجموع يک ميليارد و 300 ميليون دلار صادرات فرش جهان، افزون بر 400 ميليون دلار در اختيار ايران است در همين خصوص قائم مقام مرکز ملي فرش دستباف ايران ميگويد: صادرات فرش دستباف ايران در هفت ماه گذشته 279 ميليون دلار بود. 
مهدي کاتب اضافه ميکند: تعهد امسال کشور براي صادرات فرش به کشورهاي خارجي حدود 600 ميليون دلار است اما همهي اين مسايل نميتواند باعث آن شود که ما از حمايت از فرش دستبافت کشورمان دست برداريم و اجازه دهيم که حتا فرش دستبافت ميهنمان از سوي فرشهاي تقليدي چيني مورد تهاجم قرار گيرند در اين زمينه، وزير صنعت، معدن و تجارت هم ميگويد: فرش‌هاي چيني نميتواند جايگزيني براي فرش ايراني باشد «مهدي عضنفري» در پاسخ به اين سوال که فرشهاي چيني با نام فرش ايراني وارد بازار ميشود، مي‌افزايد: فرشهاي چيني هرگز نميتوانند جايگاه فرش ايراني را در جهان بگيرند. به گفته وي، براي معرفي فراگير فرش ايراني در بازارهاي جهاني و بينالمللي، تبليغات فرش ايراني، افزايش مييابد.
اين خوشخيالي‌ها و عدم پرداختن به ثبت ملي و جهاني طرحهاي اصيل فرش ايراني، دادن اجازه‌ي ورود به فرشهاي دستبافت چيني به کشور و…، ميتواند بر اين هنر ماندگار ملت ايران که داراي ديرينه‌ي چندين هزار ساله است، زيان اساسي وارد کند فرش ايران ـ تنها يک صنعت و خرفه و محل درآمد براي بسياري از مردم اين سرزمين و درآمد ارزي در اثر صادرات آن به خارج از کشور نيست؛ فرش ايران، هنر بزرگ و کهن ملت ايران است که اسناد آن به چندين هزار سال پيش برميگردد کهن‌ترين فرش باستاني بافته شده از ايران، فرشي در درههاي سيبري يافت شده است که هماکنون در موزهي آرميثاژ روسيه نگهداري ميشود. همچنين يک مجموعه ادوات زيستي دوره هخامنشي در زمينه فرشبافي، کشف شده است کهن‌ترين فرش دستبافت ايران در زير يخهاي سيبري پيدا شده است که به نام فرش «پازيريک» معروف است و در موزهي آرميتاژ روسيه نگهداري ميشود همچنين همراه با يک مجموعهي مربوط به دوران هخامنشيان، وسايل فرشبافي نيز پيدا شده است
فرش های موزه اي
الف. فرش شکارگاه یا همان فرش وین
 قالی شکارگاه یا وین فرشی است تمام ابریشم از ایران ِ اوائل قرن 16 میلادی که همانطور که از اسم ان بر می آید صحنه ی شکار را ترسیم می کند . طرح این فرش لچک ترنج است که ترنج آن یک ستاره و لچک هایش حاوی اشکال اژدهای چینی و سیمرغ است . در متن آن هم شکار چی ها سواره یا پیاده به شکار شیر ، یوزپلنگ، بزکوهی، مارال ، گورخر، گوزن و رویاه و… مشغولند.در حاشیه ی آن تکرار یک جفت فرشته است که در حال سرو غذا هستند. اندازه ی قالی 693 × 323 سانتی متر و با 20 رنگ بافته شده است.
ب. قالی جواهر نشان مملوک
این قالی بافت مصر با 12 رنگ و طرح هندسی که در مرکز آن یک ستاره هشت پر با پرهای آبی نقش شده است ، گویا در متن آن هم از الماس های ریزی در ترکیب با شکل های الماس مانند به کار رفته بوده است که بعدا الماس هایش به سرقت رفته اند. این فرش قرن شانزدهمی تمام ابریشم است
ج. قالی اوشاک
این قالی محصول قرن شانزده عثمانی و پشمی است
 
د. قالی سجاده ای
این قالی پشمی بسیار زیبای جانمازی بافت قرن16 عثمانی دارای طرح هایی ملحم از حیوانات به صورت خیلی پنهان است.
 
گلیم برجسته ایلام
زندگي عشيره‌اي و سنتي و پرورش دام براي تامين معيشت زندگي مردم منطقه ايلام، از دير باز تاكنون موجبات استفاده از پشم و رشد و رونق صنايع دستي مرتبط با آن خصوصا قالي و گليم ساده را فراهم آورده است. خانم بافنده‌اي به نام  “سحر چلانگر” ساكن روستاي زنجيره ( از توابع شهرستان سرابله استان ايلام ) در قسمتي از گليم بافت خود، موفق به اجراي نقشي برجسته، با استفاده از گره قالي مي شود.
 در گليم  نقش  برجسته ايلام، زمينه بافتبه صورت گليم ساده (صوفي‌بافي )و نقش‌هاي برجسته آن حاصل گره كامل  قالي (گره  تركي )است. در اصل، به دليل كاربرد گرهقالي در اجراي آن‌ها، به صورت برجسته بر سطح گليم به چشم مي‌خورند.
گليم نقش برجسته بيشتر  کاربرد تزييني داشته و طبعا روي ديوار نصب مي‌شود و از اين رو سبکي وزن يک امتياز قابل توجه براي آن به شمار مي‌آيد. در گليم نقش برجسته که طبق نقشه بافته مي‌شود، زيبايي تلفيق هنر گليم بافي با فرش بافي وهماهنگي رنگ و طرح و تقارن نقوش در بافت بر ارزش‌هاي هنري آن مي‌افزايد. در اين نوع بافته ، بايستي تعادل برقرار باشد. بدين معني که، نيمه چپ و نيمه راست آن بايد عينا مثل هم باشد. کيفيت و ثبات رنگ در گليم نقش برجسته نيز اهميت دارد. گليم نقش برجسته با شسته شدن، رنگ پس نمي‌دهد.                          
گره ترکي قالي، دو تار از چله را در بر مي‌گيرد در نتيجه بافت آن درشت‌تر و محکم‌تر مي‌شود. گليم برجسته ايلام به دليل شيوه خاص در بافت اغلب به صورت تزييني به کار مي‌رود.
در يک تعريف کلي، گليم دست‌بافي است كه به عنوان زيرانداز، ديوار چادر عشاير، پرده، رختخواب پيچ، سجاده،  خورجين، جوال، جل اسب، پشتي و سفره مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
 استفاده از طرح‌هاي اصيل و بومي و، تراكم  بالادر بافت از امتيازهاي گليم نقش برجسته ايلام نيز مي‌باشد.
مراحل بافت
چله كشي
تعريف چله ( تار) : عبارت است از يک سري نخ‌هاي عمودي که به موازات هم روي سردار و زيردار (يا روي فندک و زير دار) قرار مي‌گيرند و در بيشتر موارد جنس آن از پنبه و در بعضي موارد از ابريشم و پشم است. عمل بافت قالي بر روي چله انجام مي‌شود. تعداد تارهاي چله بر اساس گره‌هاي نقشه مورد نظر مشخص مي‌شود.  
 
روش محاسبه تعداد تارهاي مورد نياز براي چله کشي
ابتدا خانه‌هاي بزرگ نقشه را مي‌شماريم و در 10 ضرب کرده تا تعداد گره‌ها بدست آيد ،سپس براي بدست آوردن تارها، گره‌ها را در 2 ضرب مي‌کنيم تا تعداد تارهاي مورد نياز به دست آيد.درضمن باتوجه به ابعاد فرش
براي هر طرف 2 الي 6 تا براي شيرازه در نظر گرفته مي‌شود. براي آن‌که چله کشي به طور يک‌نواخت انجام
شود از هر طرف دار کمي فاصله مي‌گذاريم  سپس بر روي سردار يا فندک و زيردار 7 سانتي‌مترعلامت گذاري کرده سپس تعداد تارها را به طور مساوي در اين فاصله‌ها (7 سانتي‌متر) چله کشي مي‌نماييم، لازم به ذکر است،
در چله کشي هرچه ضخامت نخ چله‌ها بيشتر باشد، فرش درشت بافت‌تر و هر چه تار ظريف‌تر باشد، فرش
ريز بافت‌تر مي‌باشد، معمولا در کارگاه‌هاي قالي‌بافي از چله‌هاي 9 تا 16 لا استفاده مي‌شود ، چله کشي به دو روش ترکي و فارسي انجام مي‌شود.
چله کشي ترکي
اولين مرحله بافت گليم نقش برجسته، چله کشي و استقرار دارها بر روي دار است که تعداد تارها براساس تعداد خانه‌هاي نقشه مورد نظر تعيين مي‌شود. چله کشي توسط دو نفر انجام مي‌شود به اين صورت که دار را در وضعيت افقي روي چهار قطعه چوب مکعب شکل، به ارتفاع تقريبي  25 سانتي‌متر از سطح زمين قرارداده و چله کشي را انجام مي‌دهند. در ابتدا يک رشته طناب که در اصطلاح چله کشي زهوار ناميده مي‌شود. به فاصله 30 سانتي‌متر به موازات زيردار بسته مي‌شود ، سپس سرنخ پنبه‌اي که داراي ظرافت با ضخامت مورد نظر براي تار (چله) بوده و قبلا به صورت گلوله در‌آمده به منتهي اليه سمت راست يا چپ زيردار گره زده ‌مي‌شود. آنگاه گلوله نخ را از پشت رشته طناب( زهوار) و از روي سردار به پشت آن مي‌برند و از زيردار خارج مي‌کنند ، با تکرار اين عمليات و مخصوصا حرکت متناوب نخ چله از پشت و روي رشته طناب : نخ هاي تار به صورت يکي در ميان قرار مي‌گيرند.
چله کشي فارسي
نوعي چله کشي است که سريع‌تر انجام مي‌شود و در وقت و مصرف چله صرفه جويي مي‌گردد، براي شروع کار ابتدا اندازه دار و نقشه را کنترل مي‌کنيم تا نقشه و در نتيجه فرش بزرگ‌تر از طول تارهاي چله نشود. ابتدا دو نخ زهوار را در فاصله مناسبي به راست رو و چپ رو مي‌بنديم، سپس نخ چله توپک شده را به چوب زيردار وصل مي‌کنيم و از زير زوار پاييني مي‌گذاريم تا به روي زوار بالايي برسد.
نخ چله را به شکل ضرب‌در از روي زوار بالا رد مي‌کنيم سپس همان نخ چله را از زير فندک مي‌گذرانيم، اين عمل چله کشي انتهاي نخ چله را به زيردار وصل مي‌کنيم.
کوجي بستن
چوب کوجي را در قسمتي که نخ زهوار بالايي قرار گرفته بر روي يک سري کوجي راست رو و چپ رو، محکم مي‌بنديم، سپس يک نخ (نخ نزله) را به دو طرف چوب کوجي وصل مي‌کنيم، سپس يک گلوله نخ را که از جنس نخ چله است، به نخ نزله گره مي‌زنيم و از پشت اولين تار زير رد  کرده و به روي چوب کوجي مي‌آوريم و يک حلقه روي نخ نزله ايجاد مي‌کنيم. اين عمل را تا پايان چله‌ها يکي‌يکي بر روي تارهاي زيري و نخ نزله انجام مي‌دهيم . لازم به توضيح است که، در هنگام کوجي بستن يک تکه چوب کوچک در پشت چوب کوجي قرار دهيم تا عمل پودکشي راحت انجام شود، براي تنظيم نخ و جلوگيري از کجي کناره، بعد از بستن کوجي، چوب‌ها را هم براي زير و رو کردن نخ‌ها جا مي‌اندازيم.
زنجيره بافي
به منظور ثابت نگه‌داشتن چله و استحکام انتهاي فرش مي‌باشد. براي اين‌کار ابتدا نخ چله را به اولين تار چله کشي شده گره مي‌زنيم و بعد نخ را از پشت تارها تا آخر عبور داده و تارهاي چله کشي شده را دوتا دوتا يا چهارتا چهارتا با قلاب گرفته و به صورت زنجيره مي‌بافيم.
گليم بافي
1 – به روش سوف: در اين نوع گليم بافي از دو نوع پود ضخيم يا نازک استفاده مي‌کنيم. به اين صورت که ابتدا پود ضخيم را به کمک سيخ از پايين زيگزاگ و از لاي تارها عبور مي‌دهيم و سپس پود نازک را از بالاي زيگزاگ عبور مي‌دهيم .تعداد رج‌هاي فوق از 10 تا 15 رج متفاوت است.
2- گليم بافي به روش کرباس: در اين نوع گليم بافي که مخصوص دارهاي کوجي‌دار مي‌باشد فقط از يک نوع پود ضخيم که هم‌رنگ چله مي‌باشد استفاده مي‌شود، به اين ‌صورت که به بالا بردن چوب هاف از روي چوب کوجي و فشاردادن تارها به وسيله دست نخ پود را از لا تارها رد مي‌کنيم و سپس با پايين آمدن چوب هاف بر روي کوجي پود ضخيم را از لاي تارها رد مي‌کنيم در اين صورت تارها و پودها حالت پيدا مي‌کنند و با کوبيدن شبيه کرباس مي‌شود.
 
گره زدن
عبارت است از : پيچيدن خامه به دور تار به صورتي که اين گره تشکيل يک پرز را در فرش بدهد. روش‌هاي گره زدن عبارتند از فارسي و ترکي.    
گره فارسي: مقداري از خامه مورد ني از را با قراردادن در بين انگشتان شست و اشاره به پشت تار زير ببريم، سپس خامه را ازروي تار رو به پشت آن هدايت مي کنيم و بعد خامه را از بين دو تار بيرون مي‌کشيم که پس از پايين آوردن گره نخ اضافي را به وسيله چاقو کوتاه مي‌کنيم.
گره ترکي: با کمک قلاب اولين تار را به جلو مي‌کشيم و سر خامه را به وسيله انگشت شست و اشاره از پشت تار عبور داده و روي آن هدايت مي‌کنيم، سپس با قلاب، تار بعدي را گرفته و به وسيله آن سر خامه را از بين دو تار به سمت بيرون مي‌کشيم و يک گره ترکي به وجود مي‌آوريم .
 
پودکشي در دارهاي کوجي دار
ابتدا چوب هاف را از روي کوجي بالا برده تا فاصله زيگزاگ از دم کار زياد و سپس چله‌ها را در فاصله بين کوجي و هاف با دست فشار داده و با دست ديگر پود ضخيم را از لاي تارهاي زير و رو عبور داده و سپس با دفتين مي‌کوبند.
 
در اين روش سيخ را از فاصله بين دم کار و پايين زيگزاگ به آرامي عبور داده و سرپود را به قلاب سر سيخ حلقه کرده و سيخ  را به عقب مي‌کشيم، درنتيجه پود را از بين تار عبور مي‌دهيم و سپس آن را به پايين آورده و با دفتين مي‌کوبيم
روش‌هاي انجام پود کردن
1 – تخت بافت: در فرش‌هاي تخت بافت از يک پود استفاده مي‌شود احتياج به کوجي دارد و فاصله به اندازه قطر يک تار چله است. 
2- نيم لول بافت: فاصله بين تارهاي چله تقريبا نيم برابر نخ چله است، براي پودکشي از دو پود استفاده مي‌شود و احتياج به کوجي دارد.
3- لول بافت: در اين روش تارها کاملا به هم چسبيده مي‌باشد و براي پودکشي از دو پود استفاده مي‌شود ، که در اين بافت احتياج به چوب کوجي نيست.
پرداخت اوليه (پيش کشي کردن)
اين عمل که پس از پودگذاري انجام مي‌شود،عبارت است از کشيدن پرزها به سمت جلو است تا بخش اضافي پرزها براي چيدن مشخص شود با اين عمل گره محکم‌تر مي‌شود و نقش و نگاره‌ها جلوه بيشتري مي‌کند و قسمت انتهاي گره‌ها در پشت فرش صاف و يکنواخت مي‌شود.
 
شيرازه بافي
در هنگام چله کشي اضافه بر تعداد گره‌هاي نقشه 2 الي 6  تار در نظر گرفته مي‌شود و بعد از بافت هر رج  3 الي 5  نخ رنگي را که معمولا به رنگ کناره فرش مي‌باشد و دور اين تارها مي‌پيچانيم که اين مجموعه شيرازه فرش را تشکيل مي‌دهد .
انواع شيرازه
شيرازه بافي متصل: در اين روش شيرازه‌بافي در هنگام بافت پيچيده مي‌شود. معمولا در کارگاه‌هاي قالي بافي بيشتر از شيرازه بافي به شکل متصل استفاده مي‌شود.  
شيرازه بافي منفصل: در اين روش شيرازه بافي را پس از اتمام کار بافت فرش انجام مي‌دهند و به فرش وصل مي‌کنند.
پايين کشي
عملي است که در حين بافت فرش انجام مي‌گيرد و نياز به مهارت زيادي دارد، در اين روش چله‌ها به روش خاصي پايين کشيده مي‌شود، ابتدا چله‌ها را به وسيله پيچ‌ها در دار فلزي يا گوه‌ها دارهاي چوبي شل مي‌کنيم، سپس قالي بافته شده را به صورتي که نظم چله‌ها به هم نخورد به وسليه مهار و به سمت پايين مي‌کشيم، که باعث مي‌شود چله‌ها از پشت دار به روي دار منتقل مي‌شود. مرحله تراز نمودن چله‌ها و فرش را انجام مي‌دهيم، به نحوي که فاصله دم کار تا زير دار حدود 10 سانتي‌متر باشد.
سپس عرض چله‌ها روي سردار را، يک بار ديگر کنترل مي‌کنيم تا از پخش صحيح چله‌ها اطمينان حاصل کنيم، پس از انجام مراحل فوق شروع به سقت کردن چله به وسيله پيچ‌ها يا ( گوه‌ها ) مي‌کنيم.       
 نقش ورنگ
 طرح‌هاي گليم برجسته اغلب ذهني باف هستند همچنين از نقش‌ها و طرح‌هايي كه با فرهنگ و باورهاي منطقه عجين بوده مانند طرح‌هاي گلداني، نقش‌هاي لچک ترنج، گل فرنگ، و هندسي، شكارگاهي، پرسپوليس، آيه‌اي، قوبا استفاده مي‌شود.
ابزارها و لوازم مورد نياز
انواع دار
1- دار افقي (دار زميني يا دار خوابيده)   
2- دار عمودي
دار افقي: ساده‌ترين و قديمي‌ترين  دستگاه قالي بافي است که  به راحتي نصب مي‌شود و بيشتر در ايلات
و عشاير مورد استفاده قرار مي‌گيرد.،
دار عمودي: اين دار به صورت عمودي نصب مي‌شود و به چهار نوع تقسيم مي‌شود.  
اجزا اصلي دار عبارتند از سر دار، زير دار و راست روها كه در دو طرف راست و چپ دار قرار مي‌گيرد.
دار مورد استفاده در بافت گليم برجسته ايلام دار عمودي و شبيه دار تبريزاست، به صورتي كه تير پاييني  (زيردار) و درموارد هم  تير بالايي (سردار) قابليت حركتدارند و به وسيله پيچ ومهره تنظيممي‌شوند.
قلاب: اين وسليه از دسته، تيغه و قلاب تشکيل شده است. از قلاب، براي گرفتن تارها و از تيغه، براي بريدن پرزها استفاده مي‌شود. از نکات مهم اين است که قلاب را بايد موازي چله‌ها نگاه داشت تا تيغه آن با چله‌ها تماس نداشته باشد و آن‌ها را پاره نکند.
 
قيچي: وسيله‌اي است فلزي که از دو قسمت دسته‌ها وتيغه‌ها تشکيل شده است و از آن براي چيدن اضافي سرريشه‌ها استفاده مي‌شود واستفاده از آن نياز به مهارت فراوان دارد، چون هرگونه بي دقتي در استفاده از آن باعث خراب شدن فرش مي‌شود، همان قيچي خياطي است که تيغه‌اي به قطر ارتفاع پرزها در يکي از لبه‌هاي آن لحيم مي‌شود.
 
مواداوليه
1_الياف طبيعي (پشم، پنبه، ابريشم)
 مواد اوليه اين نوع گليم، نخ پشمي ونخ پنبه‌اي است كه از نخ پنبه‌اي براي تار (چله) و از نخپشمي براي گره و پود استفاده مي‌شود.
2_الياف مصنوعي             
نخ‌هايي هستند که در کارخانه‌ها به طريق مصنوعي، به وسيله مواد شيميايي ساخته مي‌شود و در بافت قالي‌هاي ماشيني استفاده مي‌شوند.
مراحل رنگرزي
1_ابتدا پودر رنگزا به آب جوش اضافه مي‌شود.
2_در مرحله بعد براي رسيدن به رنگ‌هاي مورد نظر پودرهاي رنگي را با هم تركيب كرده و هم مي‌زنند.
3_سپس كلاف‌هاي پشمي را در محلول رنگي وارد مي‌كنند.
4_پس از مدتي كه كلاف‌ها درون ظرف باقي ماند، كلاف‌هاي پشمي را از ديگ‌هاي رنگرزي بيرون مي‌آورند.
5_پس از شستشوي نهايي كلاف‌هاي پشمي رنگرزي شده را جهت خشک شدن آويزان مي‌كنند.
به دليل حاصل خيز بودن منطقه از نظر دامپروري و كشاورزي وبه دليل بافت عشايري منطقه، مواد اوليه براي دستبافت‌ها از جمله گليم‌بافي در خود منطقه تهيه مي‌شود. که از نظر اقتصادي حايز اهميت است.
ازعواملي كه در ارتباط با بقاي بافت گليم نقش برجستهمي‌توان شمرد، نوع معيشت مردم است چرا كه براي بيشتر زنان بافت گليم ودريافت دستمزد آن علاوه بر كمک به گذران زندگي، در ايجاد خودباوري نيز موثراست…
در حال حاضر در ايلام، بافندگان بسياري به بافت گليم نقش برجسته مشغول هستند. به همين دليل اين صنايع براي گسترش غناي فرهنگي منطقه و جذب گردش‌گر و در نتيجه رونق اجتماعي و اقتصادي استان ايلام، نقش قابل توجهي دارد.
نگاهی گذراء به تاریخچه موزه و موزه داری در ایران و جهان
نقش حیاتی موزه ها در جوامع بشری نقشی بدیع، ماندگار و مروج ناب ترین پدیده های فرهنگی است. موزه ها از معدود مراکز حفظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از این اشیا در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می گویند؛ زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می دهند.
موزه کلمه ای یونانی است که از «موزیون» به معنای مجلس فرشتگان بر گرفته شده است. به طور کلی موزه به مجموعه ای از آثار و اشیایی اطلاق می شود که در محل یا عمارتی نگه داری و به معرض نمایش گذاشته شوند .
روزنامه شرف، موزه را این گونه تعریف می کند:
” موزه به اصطلاح اهالی فرنگ عبارت است از مکان یا محلی که مخزن آثار قدیمه و اشیای بدیعه و نفایس و مستظرفات دنیاست و از هر تحفه و یادگاری که در آن مخزون و محفوظ است اهل علم و اطلاع، کسب فایدتی و کشف سری می نمایند و از احوال و اوضاع هر زمان، صنایع و حِرَف آن و رسوم آداب معموله ی حروف و عواطف آن ایام و عواطف انام با خبر می گردد. ”
می توان گفت که موزه مقیاس شعور و میزان عقول و درجه افهام، اصناف وآیینه ادراک گذشتگان است. مشکلات لاینحل در اینجا حل می شود وشاهدی برای معلومات تاریخی شهود ارائه می گردد.
در یونان قدیم موزه به محلی گفته می شد که در آنجا به مطالعه صنایع و علوم می پرداختند. “ایکوم” شورای جهانی موزه ها، موزه را مؤسسه ای دایمی دانسته که اهداف مادی ندارد و در آن به روی همگان گشوده است و برای خدمت به جامعه و پیشرفت آن فعالیت می کند. هدف موزه ها، گرد آوری و نگه داری، تحقیق، انتقال و نمایش شواهد بر جای مانده از انسان و محیط زیست او به منظور بررسی، آموزش و بهره برداری معنوی است.
تعریف دیگر ، موزه را بنیادی دانسته که سه وظیفه اصلی جمع آوری، نگه داشتن و نمایش اشیاء را بر عهده دارد. این اشیاء ممکن است نمونه هایی از طبیعت و مربوط به زمین شناسی و ستاره شناسی یا زیست شناسی باشد. یا آن که آفرینش های هنری و علمی انسان را در طول تاریخ به نمایش بگذارد.اولین موزه هایی که در دنیا شکل گرفتند، هدف خاصی نداشتند و فقط اماکن و پرستشگاه های مقدس چون کلیساهای کاتولیک، معابد یونانی و پرستشگاه های بودایی در ژاپن را شامل می شدند.
اولین مجموعه شخصی دنیا در سال 1683 میلادی در آکسفورد انگلستان با نام موزه “آشمولین” به صورت عمومی در آمد.
در دوره رنسانس که تحول عظیم فرهنگی هنری در اروپا (قرن پانزدهم به بعد) پدید آمد، موزه ها نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و ارزش راستین خود را باز یافتند.اوج هنری در موزه داری جهان را می توان در”موزه لوور پاریس” دید. این موزه که هم اکنون به صورت یک مرکز بزرگ پژوهشی در آمده است، بزرگترین موزه دنیا محسوب می شود.
ساختمان این موزه قبل از انقلاب کبیر فرانسه، یکی از کاخ های سلطنتی فرانسه بود که در آن آثار با ارزش هنری نگه داری می شد. پس از انقلاب کبیر فرانسه در سال( 1789 م ) این کاخ با آثارش به مردم فرانسه اهدا شد و در سال (1793 م) تبدیل به موزه ملی فرانسه گردید.
بخش عظیمی از آثار این موزه به دایره”هنر اسلامی” اختصاص دارد که این اشیا را وزارت آموزش و هنرهای ظریفه ی دولت فرانسه برای غنی کردن موزه از کشورهای مشرق زمین گردآوری کرده است . هیأت های مختلف فرانسوی حدود صد سال در ایران به کاوش های باستان شناسی پرداخته اند. که از جمله آنان می توان به “آندره گدار”،” ژاک دمورگان” و” مارسل دیولافوا” اشاره نمود. در سال 1889 م دمورگان به ایران آمد و به حفاری پرداخت. سپس در سال 1895 م امتیاز حفاری در ایران را از ناصرالدین شاه گرفت و بعد از آن در زمان مظفرالدین شاه آن را تمدید کرد که



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید