عنوان پايان‌نامه:
مهد کودک وپیش دبستانی
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول : تعاریف وکلیات
1-1- کودک کیست10
الف) مرحله اول از تولد تا پایان دو سالگی10
ب) مرحله دوم کودکی از 3 تا7 سالگی10
ج) مرحله سوم کودکی از 7 تا 11 سالگی11
1-2- تعریف مهد کودک11
1-2-1- مهد کودک وانواع آن11
1-3- هدفهای کلی آموزش و پرورش پیش از دبستان (مهد کودک)13
1-3-1- ویژگی های یک مربی مناسب برای کودکان13
1-3-2- تعریف ادبیات کودک14
1-3-3- محیط طبیعی و کودک15
1-3-4- محیط انسانی و کودک15
فصل دوم : بررسی نمونه های مشابه
2-1- نمونه داخلی17
2-1-1- مهد کودک آریا – تهران17
2-2- نمونه خارجی24
2-2-1- تصا ویری از یک مهد کودک خارجی – لندن24
فصل سوم : مبانی نظری طرح
3-1- مقدمه28
3-2- مطالعات نظری مطابق با موضوع انتخابی29
3-2-1- مهدکودک آنچه باید باشد29
3-2- 2- مهد کودک مناسب30
3-3- تاثیرات وچرایی مهد کودک31
3-3-2- دیدگاه روانشناسان کودک کشورمان در این خصوص32
الف ) لیلا انگجی32
ب) خا نم سیمین بینا33
3-4- نقش مهدکودک در رشد اجتماعی کودکان35
3-5- فضاهای مهد کودک38
3-5-1- محیطی كه برای كودكان طراحی می کنیم38
3-5-2- زندگی های رنگی39
الف) تأثیر رنگ ها39
3-5-3- تأثیر شرایط محیطی40
3-6- فواید مهدکودک41
3-6-1- مهد کودک نه فقط برای نگهداری41
3-6-2- بازی ، دنیای کودک45
3-6-3- انــواع بــازی کودکــان47
3-6-4- اثرات بازی49
3-7- تغذیه مناسب در مهد کودک50
3-8- هدفهای کلی آموزش و پرورش قبل از دبستان50
فصل چهارم : بسترطرح ومطالعات سایت
4-1- اقلیم استان ایلام52
4-1-1- آب و هوا ی استان ایلام52
بارندگي54
تابش آفتاب54
منابع آب55
آب‌هاي سطحي56
آب‌هاي زير زميني56
4-1-2- اقلیم و جغرافیا57
4-2- جغرافياي طبيعي واقليم استان57
فصل پنجم: استانداردها وریز فضاها
5-1- مهد کودک وانواع آن61
5-2- مهد کودک ایده ال63
5-2-1- چگونه می‌توان فضایی مناسب برای کودکان طراحی کرد64
5-2-2-رهیافتهای طراحی برای کودکان65
5-3- استانداردهای طراحی مهد کودک65
5-3-1- قیاس و مبلمان66
5-3-2- تقسیمات فضا66
5-3-3- محدودیت ها67
1) رنگ67
2) روشنائی67
3) پنجره ها68
5-4- طراحی فضاهای آموزشی مهد کودک68
5-4-1- طراحی اصولی شکل کلی فضای معماری69
5-4-2- ساختن فضای آموزشی با عملکرد بالا70
5-4-3- ارائه آموزش‌های غیر مستقیم و گروهی با ایجاد کارگاه های جنبی70
5-4-4- ایجاد فضایی مطلوب و منطبق با شرایط جسمی و روانی دانش آموزان71
محیط دلپذیر71
وضوح و خوانایی71
در نظر گرفتن فضای بازی71
تنوع72
مشخص کردن محدوده ها به وسیله کف سازی72
طراحی جزئیات فضاها با توجه به الگوهای رفتاری کودکان72
ایجاد حس کنجکاوی و خلاقیت72
رعایت عوامل زیبائی شناسی72
رعایت قیاس و مبلمان72
5-5- همسازی با اقلیم منطقه73
5-6- ضوابط و سرانه های مورد استفاده در طراحی مهد کودک73
1- اندازه های بدن کودک74
2- درب ها75
3- پنجره76
5-7- تجهیزات مهد کودک76
1- الزامات عمومی76
5-7-1- ضوابط تجهیزات77
توصیه ها77
5-7-2- ضوابط طراحی فضای باز و محوطه77
1- الزامات عمومی77
5-7-3- طراحی زمین بازی78
1- وسایل بازی78
فصل ششم: سیر تکوین ایده وروند طرح
6-1- تصویر ماهواره از شهر ایلام81
6-2- تصویر ماهواره از سایت طرح81
6-3- تحلیل سایت82
فصل هفتم: آلبوم نقشه ها وتصاویر مربلوط
فهرست منابع و مأخذ96
چکیده
این جمله که «شهر باید انسان محور باشد»ا را بیشتر کارشناسان شهری تایید میکنند. اماشهر بزرگ شده،رشد پیدا کرده اما توسعه هنوز غایب است . زنان، راهی محیط های کاری شده اند، اما از ملزومات حضور اجتماعی آنان در شهر خبری نیست.کودک جزیی از جامعه انسانی شهرنشین است و توجه به او از اصول شهرنشینی میباشد. با این حال گویا این بخش از جامعه در شهرهای ما چندان جدی گرفته نمی شوند. مگر به مناسبت روزجهانی کودک آن هم با پخش چند کارتون! فضاهای خاص کودک نیزاز آموزش اصول شهروندی گرفته تا رعایت ضوابط استاندارد محیط های ویژه آنهامثل مهد کودکمورد توجه قرار نگرفته است. در طراحی ساختمان مهد کودک ،کودک محوری اولویت دارد. به این معنی که ساختمان باید برای نگهداری موقت کودکان طراحی شود.اما متاسفانه در جامعه ما نادیده گرفتن عادتمان شده است حتی اگر پای کودکانمان درمیان باشد.متاسفانه در کشور ما اکثریت وشاید تمامی فضاهایی را که تحت عنوان پیش دبستانی ومهد کودک در نظر گرفته شده اند متناسب با نیازهای کودک نیست و صرفا یک منزل مسکونی تبدیل به این کاربری شده است،شاید دلیل عدم رسیدگی به این معزل این است که کودکان زبان اعتراض ندارند….
حال نگارنده در این رساله سعی میکند تا با در نظر گرفتن نیازهای کودک وبررسی نمونه های استاندارد در سایر کشورها وهمچنین مطالعه ریز فضاهای مورد نیاز کودک فضایی خلق کند که مناسب برای کودک باشد.
مقدمه
مهدکودک جاییست که عشق به دانستن را در کودکان به وجود بیاورد، دانش عمومی آنها را زیاد کند و قابلیت آنها برای کنار آمدن با بقیه را افزایش دهد و علاقه آنها را به جهان و طبیعت برانگیزد. مهم است که در آن کودکان هنوز کودک باشند. آماده شدن برای مدرسه به این معنی نیست که به جای بازی بچه ها را مجبور به یادگیری کنند یا اینکه بچه ها مجبور به یادگیری مهارتهای مربوط به دبستان باشند و یا به تستهای استاندارد برای بررسی موفقیت دانش آموزان تکیه کنند.
بچه های مهدکودک نحوه کنترل رفتارهای خودشان را در معیت راهنمایی بزرگسالان گرم و با توجه یاد می گیرند. در این مرحله بچه ها واقعا مایل به یاد گرفتن هستند و کنجکاوی مادرزادشان هم به آنها کمک می کنند. مربی ها – با زمینه تحصیلی مناسب در زمینه آموزش به کودکان پیش دبستانی و رشد کودکان – می توانند آن چه که بچه ها برای رشد فیزیکی ، احساسی و هوشی کودکان نیازمندند ، در اختیارشان بگذارند.
فصل اول :
تعاریف وکلیات
1-1- کودک کیست
اساسا کودک به کسی اطلاق می شود که سه مرحله را طی نماید:
الف) مرحله اول از تولد تا پایان دو سالگی
در این مدت کودک خود را با اوضاع جدید زندگی سازگار می کند و برای این سازگاری از حواس مختلف «بینائی، شنوائی، واکنش در برابر بو…» بهره می گیرد و در این دوران کودک به لحاظ جسمی، عاطفی و اجتماعی رشد می کند و در مقابل عواطف و احساسات اطرافیان
واکنش نشان می دهد.
ب) مرحله دوم کودکی از 3 تا7 سالگی
در این مرحله رشد سریع جسمی، کودک را برای تجربه و یادگیری بیشتر آماده می کند و به تدریج که بزرگتر می شود به شبکه پیچیده تری از تجارب دست می یابد و از حواس خود هرچه بیشتر استفاده می کند و به کمک راه رفتن با محیطی گسترده و متنوع رو به رو می شود بر خلاف دوران اول زندگی در این دوره رفتار کودک کمتر قابل پیش بینی است، زیرا از این پس تجارب محیطی و تاثیری که بر او می گذارد مسیر رشد کودک را تعیین می کند.
این دوره جزء حساسترین سالهای نخست زندگی کودک به شمار می آید به لحاظ اینکه سؤالهای او از اطرافیان شروع می شود و این والدین هستند که با پاسخگوئی مناسب می توانند ذهن کودک را شکوفا نمایند و به رشد ذهنی او کمک کنند.
ج) مرحله سوم کودکی از 7 تا 11 سالگی
ابتدا و انتهای این دوره با تحولات و شرایط جدیدی همراه است که تا اندازه ای بر شخصیت کودک و سازگاریهای اجتماعی او اثر می گذارد.
این دوره از نظر روانشناسان سنین گرایش به دسته و گروه است که کودک تلاش می کند که خود را از نظر ظاهر، رفتار و گفتار با دسته و همسالان تطبیق دهد. به همین جهت است که روانشناسان این دوره را سن همانند سازی نامگذاری می کنند و برخی از آنان این دوره را سن خلاقیت نامیده اند یعنی دوره ای که در آن معلوم خواهد شد، کودک در آینده خلاق و مبتکر می شود یا دنباله رو و پیرو خواهد بود.
بنابراین می توان گفت این دوره از رشد مانند هر مقطع دیگری از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا خصوصیات رشد در این دوره در مقایسه با مقاطع دیگر، نمودی مثبت و سازنده دارد که این نمود برای همگان واضح است.1
1-2- تعریف مهد کودک
مهد کودک محلی است برای مراقبت ، شناخت استعدادها،‌ پرورش عاطفی، جسمی، هوشی، رفتاری (اجتماعی) گفتاری و رشد خلاقیت کودکان.2
1-2-1- مهد کودک وانواع آن
مهد كودك به مركز يا موسسه يا كانون فرهنگي – تربيتي اطلاق مي شود كه مسئوليت نگهداري، مراقبت، پرورش و فراهم نمودن زمينه بروز رشد استعدادهاي كودكان تا سن قبل از ورود به دبستان را بر عهده دارند كه با توجه به مدت فعاليت روزانه، جغرافياي فعاليت و نوع خدمات داراي انواع ذيل مي باشد.

مهد كودك تمام وقت
مهد كودكي است كه از ساعات اوليه روز به مدت 8 ساعت فعاليت دارد.
مهد كودك نيمه وقت
مهدكودكي است كه روزانه به مدت 4 ساعت در نوبت صبح يا بعدازظهر فعاليت مي نمايد.
مهدكودك پاره وقت: مهدكودكي است كه روزانه كمتر از 4 ساعت در تمام ايام هفته يا صرفا در روزهاي خاص فعاليت دارد.
مهد كودك تخصصي
مهد كودكي است كه ضمن انجام فعاليت هاي مهد كودك منطبق با نيازهاي كودكان و توانمنديهاي ايشان در يك يا چند رشته فرهنگي هنري ورزشي و … بطور تخصصي با حضور مربيان واجد مدرك كارشناسي يا بالاتر در رشته مربوط فعاليت دارد.
مهد كودك شبانه روزي
مهدكودكي است كه به صورت 24 ساعته فعاليت دارد.
مهد كودك شبانه
مهدكودكي است كه به صورت شبانه از ساعت 17 تا 7 صبح روز بعد فعاليت دارد.
مهد كودك غيرانتفاعي
مهدكودكي است كه توسط افراد خير و موسسات خيريه به منظور ارائه خدمات ذيربط به صورت رايگان به كودكان اقشار نيازمند و آسيب پذير تاسيس مي شود.
مهد كودك، كودك در خانه
مهدكودكي است كه به منظور ارائه خدمات ذيربط به 3 تا 7 سال در منزل مسكوني مدير مسئول تاسيس مي شود.
روستا مهد
مهدكودكي است كه به منظور ارائه خدمات ذيربط به كودكان روستائي تاسيس مي شود.
1-3- هدفهای کلی آموزش و پرورش پیش از دبستان (مهد کودک)
۱– جایگزین حضور مادر شدن در همه اوقاتی که به نیروی کار او در جامعه مورد نیاز است. منظور فقط نگهداری و پرستاری نیست بلکه بهترین جایگزینی یعنی توجه به همه جوانب پرورش جسمی و معنوی کودک.
۲- پایه گذاری ارزشهای انسانی، اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی و مذهبی در کودکان.
۳- شکوفا کردن استعدادها و توانایی های کودک.
۴- آماده کردن کودک برای ورود به دبستان.
1-3-1- ویژگی های یک مربی مناسب برای کودکان
• علاقه مندی به کار با کودکان
• داشتن سلامت روانی و جسمانی
•  صبوری و شکیبایی
• داشتن تجربه و احساس مادری برای کودکان
• سرحال و با نشاط بودن
• احساس تعهد ایمانی و اخلاقی در کار با کودکان
• آگاهی از مسایل و نیازهای کودکان
•  توجه به رشد کودکان در ابعاد مختلف جسمانی، حرکتی، عاطفی، روانی،ذ هنی، اجتماعی و زبان آموزی 
• داشتن ظاهری آراسته و مرتب
• با محبت و دلسوز بودن
• داشتن توانایی و صلاحیت لازم در نگهداری از کودکان
• داشتن نگاه برابر به همه کودکان
1-3-2- تعریف ادبیات کودک
ادبیات کودک را چگونه تعریف می کنیم؛ پل هینز با دیدی عملی به موضوع نگاه کرده و می گوید: «شاید صلاح باشد که در دراز مدت بین دو شیوه ی متفاوت برخورد با کتاب های کودکان یعنی:
1- نقد کتابها بر اساس توجه افراد گوناگونی که با آنها سر و کار دارند یا آنها را به کار می برند.
2- نقد ادبی کودک، تمایز قائل شویم». من این دیدگاه را به خود کتاب ها بسط می دهم. کتاب ها یا زنده اند یا مرده.
کتاب های مرده کتاب هایی هستند که دیگر توجه مخاطبان نخستین خود را جلب نمی کنند (این کتابها جز توجه تاریخ دانان، توجه کسی دیگری را به خود جلب نمی کنند). گرچه به ظاهر تناقضی در این موضوع دیده می شود، اما همچنان که بسیاری از کتاب ها به سوی «پایین» می آیند، بسیاری از آنها نیز به سوی بزرگسالی «بالا» می روند. بنابراین بر طبق تعریف، کتاب کودک چیزی بی واسطه است و بی واسطگی نیز به گذرایی و تأثیر متقابل با ادبیات بی واسطه تمایل دارد، از چنین پس زمینه ای، کتاب های چندانی تا مرحله ی «ادبیات والا» بالا نمی روند.
1-3-3- محیط طبیعی و کودک
کودکی، مرحله ابتدایی ارتباط انسان با طبیعت را در بر می گیرد. کودک، اگر چه براساس نظم در عالم آفرینش خداوندی خلق شده، باید با زمینه های مناسب در عرصه های جبری و اختیاری با طبیعت، از نخستین مراحل تولد خود ارتباط برقرار سازد.
1-3-4- محیط انسانی و کودک
چنانچه محیط طبیعی به عنوان زمینه ای در رشد کودک محسوب شود، محیط انسانی نیز به مثابه باغبانی می ماند که در روش و نحوه رشد او مهمترین نقش را بازی می کند. اگر باغبان در پرورش یک نهال یا بوته تلاش نکند، گیاه آفت زده یا به حالتی خودرو خواهد رویید. منظور از پرورش آن است که کودک را با روش های صحیح برای زندگی در جامعه آینده آماده کرد.
فصل دوم :
بررسی نمونه های مشابه
2-1- نمونه داخلی
2-1-1- مهد کودک آریا – تهران
متاسفانه تمامی مهد وپیش دبستانی هایی را که در جامعه با آن روبرو میشویم فضایی نیست که واقعا برای کودک طراحی شده باشد وصرفا یک منزل مسکونی است که به مهد تبدیل شده است
کلاس ها

سالن بازی

سالن ورودی

کلاس های نقاشی و…

سالن نهارخوری

2-2- نمونه خارجی
2-2-1- تصا ویری از یک مهد کودک خارجی – لندن

فصل سوم :
مبانی نظری طرح
3-1- مقدمه
آماده کردن کودکان براي ورود به مهد تنها مشکل و دردسر والدين نيست. براي يک ورود موفق خانواده، سيستم آموزشي مهد،‌ معلم و جامعه همگي مسئول هستند. کودک ممکن است بعد از پشت سر گذاشتن تابستان براي ورود به مهد اضطراب داشته باشد. يا شايعات زيادي درباره معلمين شنيده باشد.
درباره برنامه هاي مهد اطلاع کافي نداشته باشد. و شما نيز در اين زمينه ها نگران هستيد و مي خواهيد بدانيد معلم او کيست با چه کسي همکلاس است و اينکه مي خواهيد بدانيد چطور ميتوانيد به بهترين شيوه کودکتان را براي پذيرش تغيير و تحولات آماده کنيد. اضطراب و نگراني بچه ها را بپذيريد و او را به صحبت در آن زمينه ها تشويق کنيد. آماده گوش کردن باشيد.
روي رشد جسمي فرزندتان توجه داشته باشيد. هم کلاسيها و هم سرويسهاي او را بشناسيد. بچه ها در مهد چيزهاي زيادي را از طريق مکاشفه و تصميم گيري ياد مي گيرند. عقايد و احساساتشان را بيان مي کنند.
براي يکديگر داستان تعريف کرده و به داستانهاي يکديگر گوش مي دهند. مفاهيم رياضي را از طريق ساختن و ترکيب کردن ( خانه سازي و … ) ياد مي گيرند و …
3-2- مطالعات نظری مطابق با موضوع انتخابی
3-2-1- مهدکودک آنچه باید باشد
بچه های مهدکودک نحوه کنترل رفتارهای خودشان را در محیط راهنمایی بزرگسالان مهربان و با توجه یاد می گیرند.
در این مرحله بچه ها واقعا مایل به یاد گرفتن هستند و کنجکاوی شان هم به آنها کمک می کنند. مربی ها – با زمینه تحصیلی مناسب در زمینه آموزش به کودکان پیش دبستانی و رشد کودکان – می توانند آن چه که بچه ها برای رشد فیزیکی ، احساسی و هوشی کودکان نیازمندند ، در اختیارشان بگذارند.
آماده شدن برای مدرسه به این معنی نیست که به جای بازی بچه ها را مجبور به یادگیری کنند یا اینکه بچه ها مجبور به یادگیری مهارت های مربوط به دبستان باشند و یا به تست های استاندارد برای بررسی موفقیت دانش آموزان تکیه کنند.
برنامه های  آموزشی مهدکودک در واقع باید به عنوان یک زنگ تفریح در کنار فعالیتهای گروهی و فردی باشد که کودک در آن ها با گروه همسال بازی می کند. متوجه شدید؟ در کنار بازیها و فعالیتهای فردی وقتی که برای یادگیری مهارتهای مدرسه صرف می شود در حد یک زنگ تفریح خواهد بود) کلاس های یک مهدکودک مناسب ، رشد ارزشمندی در کودکان ، هویت فرهنگی آنها را، استقلال و نیروهای فردی آنها را تشویق می کند.
بچه های مهدکودک نحوه کنترل رفتارهای خودشان را در محیط راهنمایی بزرگسالان مهربان و با توجه یاد می گیرند. در این مرحله بچه ها واقعا مایل به یاد گرفتن هستند و کنجکاوی شان هم به آنها کمک می کنند. و آنها با عطش یادگیری وارد مدرسه می شوند. مربی ها – با زمینه تحصیلی مناسب در زمینه آموزش به کودکان پیش دبستانی و رشد کودکان – می توانند آن چه که بچه ها برای رشد فیزیکی ، احساسی و هوشی کودکان نیازمندند ، در اختیارشان بگذارند.
3-2- 2- مهد کودک مناسب
ده نشانه یک کودکستان مناسب
1- بچه ها با متریالهای مختلف کار می کنند یا با بچه های دیگر بازی می کنند. بچه ها بی هدف مجبور به نشستن و ساکت ماندن برای مدت طولانی نیستند.
2- بچه ها در طول روز به فعالیتهای مختلف دسترسی دارند مانند بلوکهای خانه سازی ، بازیهای تخیلی ، کتابهای عکس ، نقاشی ها و ابزار هنری و اسباب بازیهای رو میزی نظیر لگوها و پازلها. همه بچه ها در زمان یکسان ، کار یکسانی را انجام نمی دهند.
3- مربی ها در زمانهای مختلفی از روز ، با بچه ها به صورت گروههای کوچک یا به طور فردی هم کار می کنند. مربی ها تمام وقتشان را با تمام گروه سپری نمی کنند.
4- کلاس با کاردستی های خود بچه ها تزیین شده است. با دست نوشته های خود آنها و قصه هایی که خود بچه ها ساخته اند.
5- بچه ها اعداد و الفبا را در زمینه فعالیتهای روزمره خود می آموزند. در خلال فعالیتهایی مانند کشف طبیعت و دنیای گیاهان و حیوانات ، آشپزی. مراقبت کردن از حیوانات و گیاهان و آماده کردن میان وعده ها همه فعالیتهایی با معنی و مفید برای بچه ها هستند.
مهدکودکهای مناسب با همدیگر متفاوت هستند. برنامه آموزشی با توجه به زمینه ها و علائق بچه های مهدکودک متفاوت است. ولی تمام مهدکودکهای خوب در یک مساله مشترک هستند : توجه به توسعه کودکان در تمامی ابعاد.
6- بچه ها مدت کوتاهی صرف فعالیتهای نشستنی می کنند ( حداکثر یک ساعت ) و بقیه وقتشان به بازی و کشف کردن می گذرد. پر کردن کاغذها نباید فعالیت اصلی آنها باشد
7- بچه ها هر روز شانس بازی کردن در فضای بیرون را با توجه به شرایط هوای بیرون داشته باشند. بازی در فضای آزاد هیچ وقت نباید قربانی فعالیتهای آموزشی شود.
8- مربی ها برای بچه ها در طول روز کتابهای قصه بخوانند و این فعالیت مختص زمان خواب بچه ها نباشد.
9- برنامه آموزشی ، بین کودکانی که در آموزش جلوترند و آنهایی که نیاز به کمک دارند ،قابل تطبیق باشد. برای اینکه کودکان در زمینه ها و تجربه ها با همدیگر متفاوتند و همه آنها در زمان یکسان ، مسائل یکسان را فرا نمی گیرند.
10- والدین باید از فرستادن کودکانشان به مهدکودک احساس خوبی داشته باشند. بچه ها باید شاد باشند. آنها نباید گریه کنند یا اینکه  مریض باشند.
مهدکودکهای مناسب با همدیگر متفاوت هستند. برنامه آموزشی با توجه به زمینه ها و علائق بچه های مهدکودک متفاوت است. ولی تمام مهدکودکهای خوب در یک مساله مشترک هستند : توجه به توسعه کودکان در تمامی ابعاد.
3-3- تاثیرات وچرایی مهد کودک3-3-2- دیدگاه روانشناسان کودک کشورمان در این خصوص
الف ) لیلا انگجی3
لیلا انگجی عضو هیات علمی و مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی ابراز می کند: توصیه ما برای استفاده مادران از مهدکودک نه فقط به جهت گذران ساعاتی از روز و صرف نگهداری و مراقبتهای بهداشتی و تغذیه ای کودک است، بلکه هدف عمده استفاده از مهد کودک، رشد و تربیت اجتماعی و آموزشهای ویژه ای است که به صورت غیر مستقیم به کودکان داده می شود و تنها مادرانی قادرند از عهده آن برآیند که خود آموزش های لازم را دیده باشند و علاوه بر آن امکانات متنوع آموزشی نیز در اختیار داشته باشند. مهد کودک با داشتن امکانات متنوع تر ، فرصت های بیشتری برای رشد خلاقیت، استقلال ، سازگاری های فردی و اجتماعی ، رشد حواس و…. می تواند فراهم کند و از وابستگی های بین مادر و کودک بخصوص در خانواده های تک فرزند می کاهد.
وی در خصوص سن مناسب برای سپردن کودک به مهد عنوان می کند :«کودک را از سن 3 ماهگی می توان به مهد کودک سپرد به شرط آنکه خانواده دقت کافی در انتخاب مهد کودک مناسب برای فرزندش داشته باشد . برنامه های مفید و متناسب با ویژگیهای رشدی کودکان ، فضای کافی و خصوصا مربیان علاقمند و توانا و متناسب با تعداد کودکان از ویژگیهای یک مهد کودک خوب است.
خانم انگجی آماده کردن کودک برای ورود به مهد را قدمی مهم برای این امر قلمداد کرد و تاکید کرد: این آمادگی را باید در کودک ایجاد کرد . خانواده و بخصوص مادر با فراهم کردن اوقاتی که کودک بتواند لحظاتی را بدون مادر سپری کند می تواند به آماده شدن کودک کمک کند. مثلا با تنها گذاشتن کودک در اتاقی برای بازی یا سپردن کودک به یکی از نزدیکان و خروج از منزل برای ساعاتی می تواند زمینه مناسب را ایجاد کند. وی همچنین متذکر شد آمادگی کودک در سنین مختلف معانی متفاوتی دارد یعنی بسته به سن کودک باید یکسری آمادگی های ویژه را در او پرورش داد. به عنوان نمونه یک کودک 4 ساله باید بتواند به تنهایی قاشق را به دست گیرد و غذا بخورد یا قادر به شستن دستهای خود باشد این کودک در صورت داشتن مهارتهای فوق با ورود به مهد کودک سریع تر و با آرامش بیشتری می تواند دوران سازگاری را طی کند.
ب) خا نم سیمین بینا4
خانم سیمین بینا کارشناس و مربی کودکان در یکی از مهد کودکهای تهران با بیان این مطلب که رشد اجتماعی کودک در 3 سالگی ایجاب می کند که کودک در این سن به مهد سپرده شود، شرایط و توانائیهای مادر را در قبل از این سنین، شرط مهمی در سپردن کودک به مهد عنوان می کند و می گوید : اشتغال یا فعالیتهای بیرون از منزل و نیز عدم توانائی مادر در رفع یکسری نیازهای کودک دلیل موجهی برای سپردن کودک به مهد کودک در سنین زیر 3 سال می باشد. گاهی اوقات مادرانی که خانه دار هستند با توجه به اینکه توقعات کودکان بالا رفته و در خانه امکانات کمتری وجود دارد و یا از چگونگی پرورش و نگهداری کودک زیر 3 سال خود اطلاع کافی ندارند مایل به استفاده از مهد کودک می شوند در واقع توقعی که مادر از تربیت کودک خود دارد نقش تعیین کننده ای در انتخاب او بازی می کند. این مربی توصیه می کند که مادران باید قبل از هر چیزی دلایلشان از سپردن کودک به مهد را برای خود مشخص کنند. و زمانی که اطمینان کافی نسبت به تصمیم خود گرفتند اقدام به سپردن کودک به مهد کنند. چرا که تردید و نگرانی مادر از سپردن کودک به مهد بر روی کودک نیز تاثیرات منفی گذاشته و روند سازگاری کودک با مهد را دچار مشکل می کند و مادران باید بعد از اینکه تصمیم قاطع به سپردن فرزندشان به مهد کودک گرفتند زمینه های آشنایی کودک را با مهد فراهم کنند مثل خواندن کتابهای قصه که در این مورد نوشته شده اند و یا گفتگو و صحبت در جمع خانواده در مورد این اتفاقی که قرار است بیفتد و یا بردن کودک به فضایی که قرار است کودک به آنجا سپرده شود که همگی آمادگی ذهنی لازم را برای آشنایی او با مهد ایجاد می کند.
همچنین خانم بینا به معیارهایی اشاره می کند که خانواده باید بعد از تصمیم گیری اولیه در خود جستجو کنند. از آن جمله اینکه آیا کیفیت آموزش برای آنها مهم است یا کمیت و ساعاتی که قرار است کودک به مهد سپرده شود و یا بعد مسافت و نزدیکی محل به چه میزان در تصمیم گیری آنها دخالت دارد این قبیل معیارها باید توسط خانواده اولویت بندی شود و بر اساس آن مهد مناسب گزینش شود.
چگونگی ورود به مهد به علت تاثیرات عمیق و ماندگار آن در ذهن کودک نکته ایست که مربی کودکان به آن اشاره می کند : کودکان با تجربیات متفاوتی به مهد می آیند مثلا ممکن است کودکی قبلا تجربه بدی از مهد کودک داشته و حالا قرار است دوباره به مهد دیگری سپرده شود که این کودک به سختی می تواند به محیط جدید اعتماد کند و یا کودکی که دائم پیش مادر بوده و وابستگیهای عمیق بین او و مادر ایجاد شده ، مرحله جدا شدن از مادر و پذیرش مهد را برایش طولانی تر می کند.
وی همچنین در این خصوص می افزاید: کودک در بدو ورود به مهد باید به همراه مادر تمام نقاط مهد را بگردد و ببیند و با محیطی که قرار است به آنجا سپرده شود آشنا شود . افرادی که در آنجا مشغول به کار هستند و کارهای مختلفی را که انجام می می دهند تماشا کند که این مشاهده ترس و نگرانی کو ک از محیط ناشناخته را از بین می برد و فضای مهد را به مکانی آشنا تبدیل می کند . این حضو ردر مهد کودک از ساعاتی کوتاه در روزهای اول شروع می شود و سپس هر روز ساعاتی به آن اضافه و همراهی مادر باکودک نیز به تدریج کم می شود .کودک می تواند در این زمان در فعالیتی که خیلی برای او جذاب است، لحظاتی شرکت کند ولی این میزان نباید زیاد باشد بلکه باید قبل از اینکه اشتیاق کودک به حد اشباع برسد اتمام یابد و کودک با شوق انجام آن فعالیت مکان را ترک کند و به این طریق می توان انگیزه بازگشت به مهد را در کودک ایجاد کرد و یا زمانی که کودک به خانه باز می گردد یکی از موجود در مهد را به صورت امانت به او سپرد تا به خانه ببرد و به این طریق زمانی که کودک در مهد نیست یاد مهد در فکر کودک باقی بماند و ارتباط او و مهد قطع نشود. این مربی پیشنهاد می کند که حتی کودکانی نیز که به راحتی از مادر جدا می شوند نیز ترجیحا در روز اول ساعات کمتری را در مهد بگذرانند و به این طزیق تجربه شیرین تری از ورود به مهد با خود ببرند.
تحقیقات متعددی به تاثیرات مثبت مهد کودک بر رشد ابعاد مختلف وجود کودکان صحه می گذارد . افزایش اعتماد به نفس، استقلال شخصی، رشد مهارتهای کلامی و زبانی ، همکاری و احترام به حقوق دیگران ، یادگیری نظم و انظباط و…. مواردی است که می توان به آنها اشاره کرد. امید می رود مراکز تربیت و نگهداری کودکان با برنامه ریزی های دقیق و مدیریت علمی و به کار گرفتن مربیان متخصص و آشنا به اصول تربیتی فضایی خلاق و متناسب با نیازهای ویژه کودکان در سنین مختلف رشد فراهم کنند تا خانواده ها بتوانند با اطمینان و آرامش فرزندان خود را به این مراکز بسپارند و از محاسن این فرصت آموزشی بهره مند شوند.
3-4- نقش مهدکودک در رشد اجتماعی کودکان
ارتباط با محیط همسالان در هر سنی لازم و ضروری است. به همین دلیل باید فرصتی را برای کودکان فراهم کرد که در این سن، با همسالان خود رابطه داشته باشند، بازی کنند و رفتار شایسته سن خود را داشته باشند. اگر توان ارتباط با مردم را داشته باشیم در کسب موفقیت ها و توفیقات نیز پیشرفت خواهیم کرد. این ارتباط ها و تعاملات باید از سن کودکی برای آنان فراهم شود و مهدکودک یکی از محیط هایی است که در رشد اجتماعی کودکان مؤثر است. کودکان درمهدکودک بازی می کنند، اجتماعی می شوند و راحت هستند.آنها در کنار شادی و بازی کمی از والدین دور می شوند که این خود درس هایی برای آنان دارد.
دکتر الهام شیرازی متخصص اعصاب و روان و فوق تخصص روانپزشکی کودکان، استادیار دانشگاه علوم پزشکی ایران می گوید:
خانواده ها نباید فکر کنند چون شاغل هستند یا کسی را ندارند که از کودکانشان نگهداری کنند باید فرزندانشان را به مهدکودک بفرستند، این درست نیست. همانطور که کودکان در یک زمانی باید به مدرسه بروند و آموزش های مدرسه را ببینند لازم است که از یک سنی ـ دو و سه سالگی ـ به مهد بروند و آموزش های مهدکودک را داشته باشند.
کودک از محیط خانه بیرون می آید و وارد محیط جدیدی به نام مهدکودک می شود. در این محیط جدید با همسالان خود آشنا می شود و تعاملات و ارتباطات اجتماعی در کودک شکل می گیرد. اما اگر کودکی نتواند با همسالان خود ارتباط برقرار کند یا از آنها خجالت بکشد از نظر روانشناسان، غیرطبیعی و نوعی کاستی محسوب می شود.کودک از محیط خانه دور می شود و این باعث می شود تا مستقل بارآید و محیط های جدید را تجربه کند. با آموزش هائی که در مهدکودک می بیند به همان نسبت توانمندی و خلاقیت ذهنی کودکان هم رشد می یابد.در این محیط کودک با یک سری قوانین و مقررات آشنا می شود و یاد می گیرد که خواسته هایش را با محیط اطراف تطبیق دهد.
وقتی کودک وارد مهدکودک می شود با یک سری اصطلاحات، واژه ها و کلمات جدید، رفتارها و ارزش گذاری ها آشناشده و دنیای ذهنی کودکان وسیع تر می شود. وی در رابطه با دو دلیل عمده که خانواده ها کودکانشان را به مهد نمی فرستند می گوید: یکی از این نگرانی ها این است که کودکان در مهد کودک از کودکان دیگر بیماری می گیرند و مریض می شوند و دیگر اینکه ممکن است بچه ها با واژه ها و کلمات و رفتارهای ناپسند و زشت آشنا شوند. این چیزها نباید خانواده ها را بترساند. به هر حال بچه ها در آینده با این مسائل روبه رو خواهند شد و بهتر است که کم کم آشنا شوند. همه این مسائل کمک می کند که دستگاه ایمنی بدن در برابر بیماری ها مقاوم شود و خانواده ها و مربیان با نظارت و خط دادن به کودکان به آنها یاد می دهند که استفاده از این واژه ها و کلمات و رفتارها، جا و مکان دارد.
مهدکودک تأثیر زیادی در اجتماعی شدن، قانونمند شدن و مستقل بار آمدن کودکان دارد.به هر حال آموزش ها و ارتباطاتی که در مهدکودک می بینند باعث توانمندی و رشد فکری و ذهنی آنها می شود.
دنیایی مبرا از این هزاران آزار های زندگی، و در عوض مزین به باغ جادویی پر از عجایب، مخفیانه وامن. مكانی برای تفرج و تماشای بی پایان انسانها و محیط پیرامون شان که در تأثیر پذیری متقابلند. کودکان از جایی که در آن قرار می گیرند و رنگ ها ،نور،بو ها و همه ی جرئیات محیطی که در آن به سر می برند ،تأثیر می گیرند.
كودكان به سبب محدودیت های جسمی و روانی خود در قیاس با بزرگسالان ، تأثیر پذیری بیشتر و عمیق تری داشته و در عوض، تأثیر گذاری كمتری بر محیط دارند و به این ترتیب بیش از بزرگسالان بالاجبار تابع شرایط محیطی اند.
كودكان حساس ترین و تأثیر پذیرترین گروه سنی جامعه را تشكیل می دهند و در حساس ترین و مهمترین سال های زندگی شان یعنی زمانی كه پایه های رشد شخصیتی- ذهنی- جسمی و اجتماعی آنها شكل می گیرد تا زمانی كه وارد شهر می شوند نیازمند این هستند تا زندگی اجتماعی را در مقیاس خود تجربه كنند و این امر مستلزم فراهم بودن فضایی كودكانه و صمیمانه است. فضایی به دور از هیاهوی دنیای بزرگتر، دنیای پر از شادی با رنگ های زیبا كه در آن كودك فرصت بیان افكار تازه و پرورش و رشد استعداد هایش را داشته باشد، فضایی كه زمینه ای مناسب برای خلاقیت كودكان فراهم آورد.
فضای کودکانه،فضایی است به دور از هیاهوی دنیای بزرگتر، دنیای پر از شادی با رنگ های زیبا كه در آن كودك فرصت بیان افكار تازه و پرورش و رشد استعداد هایش را دارد،فضایی كه زمینه ای مناسب برای خلاقیت كودكان فراهم می  آورد.
فضاهایی با رنگهای شاد و روشن و گاهی رنگهایی با فرمهای نامشخص مثل حالتی كه در نقاشی با آبرنگ پدیدمی آید) موضوعات رویائی و خیالانگیز را القا میكند .همچنان که  برای كودكانی با سن بالاتر از رنگهایی ملایم با مرزهای مشخص، جزئیات بیشتر در بنا و انحناهای نرم در طراحی فضا میتوان استفاده كرد.
لازم است كه دنیای صنعتی و پرسروصدای ما با ایده آل های کودک سالم و عناصر تشكیل دهنده فضای زندگی او آشتی كند. تلاش برای مناسب کردن كردن فضا باید برای همه در اولویت قرار گیرد.
3-5- فضاهای مهد کودک
3-5-1- محیطی كه برای كودكان طراحی می کنیم
الف ) فضاهای طبیعی
مانند درخت و آب و موجودات زنده كه اساسی ترین و مهمترین فضا را برای كودكان تشكیل می دهد.
ب) فضاهای باز
فضاهای گسترده ای كه بچه ها بتوانند به اندازه دلخواه در آن بدوند و انرژی های درونیشان را تخلیه كنند.
پ) فضاهای راه ها
راه ها و جاده ها قبل از حضور ماشین، زمین اصلی بازی بچه ها بوده است . راه هایی هستند كه بچه ها در آن همدیگر را ملاقات میكنند و شبكه ای است كه فضاهای متنوع را به هم وصل می كند.
ت) فضاهایی برای ماجرا جویی
اینها فضاهایی هستند پر از پیچیدگی، كه قوه تجسم و تخیلی كودكان بواسطه بودن در این فضاها تقویت می شود
س) فضاهای بازی
فضاهایی هستند كه بازی در آنها كه اهمیت می یابد. این قبیل فضاها به عنوان زمین های بازی شناخته شده است. (بلتسینگ، گونتر، 1386).
3-5-2- زندگی های رنگی
رنگ ها در شخصیت انسان ها،بخصوص كودكان تأثیر بسزایی داشته، باعث ایجاد تجربه های هیجانی از قبیل شادی، خنده،غم، اندوه، آرامش، تحریك پذیری، سكون و هیجان می شود. در كودكان این خصیصه شدت می یابد، آنان به سبب روح پاك و بی آلایش و شاد و پر طراوت خویش رنگ های زنده و مركب كه در تركیبی مناسب با هم قرار گرفته باشند را ترجیح می دهند این موضوعی است كه در طراحی و تزئین و رنگ آمیزی فضاهای داخلی و تركیبات مناسب رنگی فضاهای طبیعی بایدمورد توجه قرار گیرد (بهروزفر ،1380،85).
الف) تأثیر رنگ ها
الف) سبز و آبی در محیط هایی كاربرد دارند كه نیاز به سكون و آرامش هست
ب) رنگ های گرم مانند قرمز، نارنجی، زرد و… موجب احساس كند
كوچك تر شدن اتاق و بزرگی اجسام می گردند. در محیط هایی كه احساس كسالت و یكنواختی وجود دارد باید از رنگ های سرد استفاده شود
پ) در اتاق باید از رنگ های گرم استفاده شود تا گذشت زمان كندتر احساس شود و فرد احساس كند مدت زیادی استراحت داشته است
ت) دیوارهایی كه پنجره دارد باید روشن رنگ شود تا هماهنگی زیادی با بیرون ایجاد نكند كه موجب خستگی چشم و سردرد گردد
س) رنگ های روشن محیط را بزرگ تر و رنگ های تیره كوچك تر نشان می دهند.
ج) رنگ های روشن سقف را كوتاه تر و رنگ های تیره بلندتر جلوه می دهند
3-5-3- تأثیر شرایط محیطی
1- نور و روشنایی
نور یكی از اصولی است که باید رعایت شود .تحقیقات ثابت كرده است كه نورطبیعی و شفاف بر روی حواس كودكان تأثیر دارد از نگاه كودكان این فضاها دوستانه و با نشاط هستند . نور كافی و نورپردازی مناسب در فضاها موجب می شود كه میل و رغبت كودكان افزایش یابد.  نور کافی باعث می شود تا دقت عمل و تمركز حواس افزایش یابد و سلامتی چشم و قدرت بینایی محفوظ مانده و از خستگی اعصاب جلوگیری می كند.
از آنجا كه كودكان در پذیرش تنش و خستگی تحمل كمتری دارند، از نور پردازی های دارای تضاد شدید ، چه به صورت مصنوعی و چه به صورت طبیعی كه باعث ایجاد خستگی و تنش می شود، باید پرهیز كرد.
در نتیجه نور ملایم و یكنواخت در مورد فضاهای كودكان مطلوب به نظر می رسد.
2- سر و صدا
كودكان صداها را دوستدارند و به طور كلی صداهای ملایم  ، به تخیل كودكان كمك می كند و آنها را به زندگی بیرون مرتبط می سازد سر و صدای ناشی از ترافیك كاربری های تجاری و كارگاه های صنعتی از اصوات نامطلوب فضاهای كودكان هستند.
3- تهویه مناسب
در مهد کودک ها باید تهویه مناسب هوا وجود داشته باشد .حتی بهتر است که از گیاهان و وسایل غیر شیمیایی برای تهویه و خوش  بو بودن محیط  استفاده کرد.3-6- فواید مهدکودک
فواید مهد کودک بیش از مضراتش است. کودکانی که به مهد می روند مستقل تر، باهوش ترند و ذهن شان فعال تر است. آنها خیلی راحت محیط مدرسه را می پذیرند و جدایی از خانواده برایشان راحت تر است و به همان نسبت پیشرفتشان در مدرسه بیشتر است. بلوغ فکری و ذهنی و عاطفی در این کودکان بیشتر به چشم می خورد
خانم الهه دهقان نژاد یکی از مربیان مهدکودک در رابطه با تأثیر مهدکودک در رشد اجتماعی کودکان می گویند: دنیای کودکی دنیای پاک و بانشاط و حساسی است که باید مورد توجه قرار گیرد. طی چند سالی که من مربی مهد بوده ام با کودکان مختلفی برخورد داشتم. با هر کدام از این بچه ها باید رفتار خاصی داشت. همه با هم فرق می کنند. مثلاً بعضی از کودکان هستند که خیلی بی قرار و وابسته به پدر و مادرند که باید به این کودکان توجه بیشتری بشود. یا بعضی از کودکان هستند که خیلی شلوغ و لجبازند و باید با این کودکان هم رفتار خاص خودشان را داشته باشیم
بیشتر بچه ها در روز اول مهدکودک حتی سلام کردن را هم بلد نیستند، خیلی خجالتی و گوشه گیرند و به تدریج به این محیط عادت می کنند. البته کودکانی هم داریم که خیلی وابسته به پدر و مادرند و دوری آنها را نمی توانند تحمل کنند. به همین خاطر والدینشان از آوردن کودکانشان به مهد کودک منصرف می شوند. مهدکودک تأثیر زیادی در اجتماعی شدن، قانونمند شدن و مستقل بار آمدن کودکان دارد.به هر حال آموزش ها و ارتباطاتی که در مهدکودک می بینند باعث توانمندی و رشد فکری و ذهنی آنها می شود.
3-6-1- مهد کودک نه فقط برای نگهداری
کودکی دوران بسیار مهمی از زندگی هر فرد به شمار می رود که همه ما خوب یا بد بدون استثنا آن را تجربه کرده ایم.اگر چه ممکن است که چیزهای زیادی از آن دوران به یاد نداشته باشیم اما در هر صورت تأثیرات محیطی آن دوره ها بدون شک نقش بسیار مهمی در ایجاد شخصیت کنونی ما داشته اند. یکی از بزرگترین دغدغه های پدران و مادران همواره چگونگی تربیت فرزندانی بوده است که بتوانند در آینده افراد موفقی برای خود و جامعه خود باشند اما باید از خود پرسید که آیا موفقیت یا عدم موفقیت یک فرد در آینده ارتباطی با چگونگی رشد وی در دوران کودکی دارد؟ اگر چنین رابطه ای برقرار است، میزان آن چقدر است؟ و نهایتا اگر چنین وضعیتی وجود دارد برای بیشتر کردن عنصر موفقیت در کودکان چه کارهایی می توان انجام داد؟
امروزه تقریبا تمام والدین با مکانی به نام مهد کودک آشنا هستند. بسیاری از آنها حتی ماهها قبل از اقدام به بچه دار شدن، اطلاعات زیادی در این باره به دست می آورند. اما باید پرسید مهد کودک چیست و چه تأثیری بر آینده کودکان دارد؟
مسلما مهد کودک به شکلی که امروز در جوامع مختلف می بینیم، یک پدیده نوظهور است. شاید فلسفه اولیه ایجاد مهد کودک به دنبال انقلابهای صنعتی و اشتغال مادران در کارخانه ها بوده است. در مجموع انقلاب صنعتی بسیاری از جنبه های زندگی مردم را تغییر دارد.
مردم برای اینکه وقت انجام کارهای بیشتری را داشته باشند مجبور شدند هر



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید